کد مطلب: 34158
تاریخ انتشار : 1397-07-16 08:01
گیسوان طلایی برنج از اوسط شهریور تا اواخر مهر آماده چیده شدن می شوند. کار برداشت باز با کمک اهالی و خانواده ها شروع شده و یا با کمک ابزار آلات و ادوات صنعتی و جدیدا به صورت دستی انجام می گیرد.

به گزارش ايلام بيدار ، برنج یا در شکل واقعی آن به رَنج، واژه ای است که گفته می شود از سختی کار کاشت، داشت و برداشت این خوردنی محبوب و اصلی ایرانی ها نشات گرفته است. کلمه ای که حقیقت کار در شالی ها را به خوبی بیان می کند و خبر از سختی به ثمر نشستن محصول می دهد.

در آغاز، کار با آماده کردن شالی ها شروع می شود، هر گروه و خانواده ای که می خواهد برای سال زراعی اش برنج بکارد، بذر و شالی های تهیه شده را خیس می کند تا جوانه بزند و برای کاشت در شالیزار آماده شود. بعد از آن نوبت آماده کردن زمین است. تراکتورها و گاوآهن ها به کار می افتند تا زمین را شخم زده و برای پذیرش محصول آماده کنند. زمین هموار شده با مرزهایی مشخص، آماده کشت است.

دانه های جوانه زده برای رفتن به خزانه آماده می شوند. خزانه محل سرپوشیده و مرطوبی است که میزبان جوانه های نونهال برنج می شود تا به اندازه ی کافی رشد کرده و برای انتقال به زمین اصلی آماده شوند. نیمه های بهار که فرا می رسد کار کاشت نیز آغاز می گردد. شالی های قد کشیده برای آمدن به خانه ی اصلی خود به اندازه ی کافی رشد کرده اند. ده ها زن و مرد پیر و جوان شالیکار دوشادوش همدیگر در زمین های آب گرفته و پر از گل و لای روستاهای شهرستان سیروان کمر خم و راست می کنند و جوانه ها را در فاصله های مناسب و با نظم و ترتیب خاصی می کارند. عطر دلنشین دوستی، صفا و صمیمیت و گپ و گفت و مرور خاطرات حین کار، جلوه ی بکر و دیدنی  را پیش چشمانتان می گذارند.

حالا باید منتظر ماند تا جوانه ها در زمین ریشه دوانده و خود را با شرایط سازگار کنند. اما کار مراقبت از آنها هیچگاه پایان نمی یابد. آفت ها، جانورهای موذی و دیگر تهدیدات باید از بین روند تا برنج راه خود را به سوی آسمان پیدا کند و پربار و پربارتر شود. چند صباحی که از سمپاشی زمین گذشت و خوشه های برنج جان گرفت، زیباترین و خوش عطرترین روزهای کاشت برنج از راه می رسد. دانه های برنج از غلاف سبز خود بیرون می آیند. نسیم در میان خوشه ها می وزد و عطر بی نظیر برنج در فضا پخش می شود. و چه صحنه ای خوش منظره تر و خوش آهنگ تر از این!

اواخر مرداد ماه است و کار وجین کردن نیز به پایان رسیده است. گرمای هوای تابستان وسیله ای می شود تا برنج ها رسیده و به مرحله نهایی برداشت نزدیک شود. گیسوان طلایی برنج از اواسط شهریور تا اواخر مهر ماه آماده چیده شدن می شوند. کار برداشت باز با کمک اهالی و خانواده ها شروع شده و یا با کمک ابزار آلات و ادوات صنعتی و جدیدا به صورت دستی انجام می گیرد.

و اینگونه رنجِ برداشت برنج پایان می باد.

 شاخه های برنج در هنگام برداشت شلتوک نامیده می شود. شلتوک ها بعد از برداشت به کارخانه های شالی کوبی منتقل شده و پوست آنها یا همان سبوس از برنج جدا می شود. دانه های به دست آمده از این روش به دستگاه سفید کردن برنج رفته و در نهایت دستگاه غربال و الک کردن، برنج آماده را تحویل شالیکاران می دهد.

در این میان، زنان دوشادوش مردان برای تامین خانواده و گذران زندگی تلاش و کوشش دارند و در کنار آن، وظایف مادری و همسری خود را نیز به نحو احسن به انجام می رسانند. زنان همواره چه در زندگی عشیره ای و قبیله ای ایل ها، چه در روستاها و دهکده های کوچک و بزرگ، چرخ کار را به همراه مردان خود می چرخانده اند. زنان سیروانی نیز سهم بزرگی در کار شالیزار دارند و بدون آنها کار کاشت و برداشت برنج انجام نمی گیرد.

به هنگام درو، کشاورزان بوته های برنج را با دست چپ و از ساقه می گیرند و با داس مخصوص خود درو کرده و خوشه ها را از ساقه می چینند. دسته های برنج به صورت خوابیده بر روی دسته های دیگر قرار می گیرد که به آن "بافه" می گویند.

زمان برداشت برنج با اوج گرمای تابستان تلاقی دارد و زمین تب دار است. این دمای هوا برای رسیدن و آماده شدن برنج الزامی است. در این هنگام است که شالیکاران کمر همت می بندند و کم کم کار برداشت را آغاز می کنند. موعد شروع کار صبح های زود است. البته در این میان برنجکاران باید به موقع به مزرعه برنج خود آب برسانند و این کار توسط افرادی که در اصطلاح به آنها "میراو" گفته می شود کار تقسیم آب شالیزارها انجام می شود.

برنج کاران بنا به رسم همیشگی خود چه در کاشت و چه هنگام برداشت به یاری همدیگر می آیند و کار را با هم پیش می برند. در هنگام نشاکاری به همیاری همدیگر می روند که در اصلاح "گَله مَرَزَ" و هنگام درو هم به کمک کردن هم به یکدیگر "گَله درو" گفته می شود و تمام اقوام و افراد یک خانواده به همراه همسایه ها و هم محله ای ها بسیج می شوند و کار برداشت برنج را در یک زمین به پیش می برند. برداشت یک زمین که تمام شد نوبت زمین همسایه می رسد و همینطور افراد در زمین های هم کار می کنند تا کار برداشت کل زمین ها به پایان برسد. قانونی که باعث انسجام و نزدیکی بیشتر مردم روستا می شود.

البته امروزه بیشتر کار برداشت و آماده سازی برنج به وسیله کمباین و ابزار آلات صنعتی انجام می شود و شیوه های سنتی انجام کار کم کم در حال کنار گذاشته شدن است. این امر موجب بالا رفتن سرعت کار و پایین آمدن اتلاف می شود اما استفاده از دستگاه های قدیمی و کهنه همچنان مشکلات زیادی ایجاد می کند. 

در انتهای کار و بعد از پایان یک روز کاری و سخت، دانه های غلاف دار برنج درون کیسه قرار گرفته تا راهی کارخانه های برنج کوبی شود. در طی فرایندی، این دانه ها از غلاف خود بیرون آمده و برنج سفید محصول نهایی کار می گردد. در حین انجام این فرایند استحصال برنج از سبوس تعدادی از دانه ها شکسته می شوند که به آنها "برنج شکسته" یا "نیم دانه" گفته می شود و با قیمت ارزان تری فروخته می شود.

 برنج خوش عطر سیروان انواع گوناگونی دارد و از مرغوبترین برنج های دنیا به شمار می رود. برنج های عنبربو و هاشمی از فراوانترین نوع برنج هستند که در این شهرستان کشت شده و قیمت نسبتا بالایی دارند. اما کیفیت و طعم فوق العاده ی آنها التیامی بر رقم بالای آن است.

در انتهای برداشت محصول و زمانی که برنج ها آماده ی استفاده می شود، هر خانواده از برنج تازه برداشت شده برای پخت استفاده می کنند و نتیجه ی زحمت و تلاششان را به هم تبریک می گویند.

در زیر تصاویری از مراحل کاشت، داشت و برداشت برنج در شهرستان سیروان را مشاهده فرمائید.

 

 

 

 
انتهای پیام/س

تازه ترین مطالب

پربیننده ترین مطالب