به گزارش خبرنگار گروه اقتصادی پایگاه خبری تحلیلی «ایلام بیدار»، در سالهای اخیر، «روستا بازارها» بهعنوان یکی از ابزارهای نوین تقویت اقتصاد محلی و حمایت از تولیدات خرد روستایی، جایگاه ویژهای در سیاستهای توسعهای کشور پیدا کردهاند. در استانی همچون ایلام که بخش قابلتوجهی از جمعیت آن در مناطق روستایی سکونت دارند و معیشت آنان به کشاورزی، دامداری، صنایعدستی و مشاغل خانگی وابسته است، راهاندازی و تقویت روستا بازارها میتواند حلقه مفقوده اتصال تولید به بازار را تکمیل کند.
روستا بازارها نهتنها بستری برای عرضه مستقیم محصولات تولیدکنندگان روستایی هستند، بلکه بهعنوان یک سازوکار اجتماعی - اقتصادی، در تثبیت جمعیت روستا، جلوگیری از مهاجرت، ایجاد اشتغال پایدار و حتی تقویت هویت فرهنگی مناطق نقشآفرینی میکنند. در گفتوگو با مسئولان، کارشناسان و فعالان اقتصادی استان، ابعاد مختلف این ظرفیت مغفول بررسی شده است.
روستا بازار؛ حذف واسطهها و افزایش درآمد تولیدکننده
فتحالله اسکندری مدیر تعاون روستایی استان ایلام در گفتگو با خبرنگار گروه اقتصادی پایگاه خبری تحلیلی «ایلام بیدار» با اشاره به فلسفه شکلگیری روستا بازارها گفت: یکی از مشکلات جدی تولیدکنندگان روستایی، حضور پررنگ واسطهها در زنجیره توزیع است؛ موضوعی که باعث میشود سهم اصلی سود به دلالان برسد و تولیدکننده با حداقل درآمد به فعالیت خود ادامه دهد. راهاندازی روستا بازارها باهدف عرضه مستقیم محصولات کشاورزی، دامی و صنایعدستی، این چرخه معیوب را اصلاح میکند.
مدیر تعاون روستایی استان ایلام اظهار کرد: در شهرستانهایی نظیر مهران، دهلران و درهشهر ظرفیت تولید محصولات متنوعی از جمله صیفیجات، خرما، گندم، عسل و فرآوردههای دامی وجود دارد. اگر این محصولات بدون واسطه به دست مصرفکننده برسد، هم قیمت برای مردم مناسبتر خواهد بود و هم درآمد روستاییان افزایش مییابد.
اسکندری با تأکید بر ضرورت ساماندهی این بازارها گفت: روستا بازار باید دارای زیرساخت مناسب، غرفهبندی استاندارد، نظارت بهداشتی و مدیریت منسجم باشد تا بتواند اعتماد مصرفکننده شهری را جلب کند.
نقش روستا بازارها در جلوگیری از مهاجرت روستاییان
یکی از چالشهای مزمن استان ایلام، مهاجرت تدریجی جمعیت روستایی به شهرهاست؛ پدیدهای که عمدتاً به دلیل نبود درآمد پایدار و بازار فروش مناسب برای محصولات رخ میدهد.
سجاد مرادی استاد دانشگاه ایلام در این خصوص گفت: تجربههای توسعهای نشان میدهد هر جا بازار فروش تضمین شده برای محصولات روستایی فراهم شود، انگیزه ماندگاری در روستا افزایش مییابد. روستا بازارها میتوانند بهعنوان یک ابزار سیاستی مؤثر، امنیت اقتصادی نسبی برای خانوارهای روستایی ایجاد کنند.
وی افزود: مهاجرت تنها یک جابهجایی جمعیتی نیست؛ بلکه پیامدهای فرهنگی، اجتماعی و حتی امنیتی دارد. وقتی روستا خالی شود، زمینهای کشاورزی رها میشود، تولید کاهش مییابد و هزینههای مدیریت شهری افزایش پیدا میکند؛ بنابراین تقویت روستا بازارها در واقع سرمایهگذاری برای پیشگیری از آسیبهای آینده است.
مرادی تأکید کرد: در مناطقی مانند آبدانان و بدره که ظرفیت باغداری و تولید محصولات بومی بالاست، ایجاد بازارهای محلی دائمی میتواند اقتصاد خرد منطقه را متحول کند.
روستا بازار و توسعه صنایعدستی ایلام
استان ایلام بهواسطهٔ پیشینه فرهنگی و تنوع قومی، دارای صنایعدستی ارزشمندی همچون گلیم نقشبرجسته، جاجیم، نمد و محصولات چوبی است. اما نبود بازار فروش پایدار، بسیاری از هنرمندان را با مشکل مواجه کرده است.
زهرا اسماعیلی یکی از بانوان فعال صنایعدستی در شهرستان ایوان در گفتگو با خبرنگار ما اظهار کرد: ما توان تولید داریم، اما فروش سخت است. اگر روستا بازارهای دائمی با تبلیغات مناسب راهاندازی شود، گردشگران و حتی مردم شهر میتوانند مستقیم از تولیدکننده خرید کنند.
وی افزود: حضور در نمایشگاههای مقطعی کافی نیست. ما به بازار ثابت نیاز داریم تا بتوانیم برنامهریزی تولید انجام دهیم. روستا بازار این امکان را فراهم میکند که هنرمند با خیال آسودهتری کار کند.
کارشناسان معتقدند پیوند روستا بازار با گردشگری میتواند یک مدل موفق اقتصادی ایجاد کند؛ بهویژه در شهرهایی مانند چوار و ملکشاهی که علاوه بر ظرفیت تولید، جاذبههای طبیعی و فرهنگی نیز دارند.
پیوند روستا بازار با ظرفیت اربعین
یکی از مزیتهای منحصربهفرد استان ایلام، هممرزی با کشور عراق و قرار داشتن مرز مهران بهعنوان مهمترین گذرگاه زمینی زائران اربعین است.
حجتالاسلام الهنور کریمیتبار امامجمعه ایلام در این باره گفت: ایام اربعین فرصتی استثنایی برای عرضه محصولات بومی استان است. اگر روستا بازارهای موقت و دائمی در مسیر تردد زائران فعال شوند، هزاران تولیدکننده روستایی میتوانند از این ظرفیت بهرهمند شوند.
وی افزود: اقتصاد اربعین نباید تنها به خدمات حملونقل و اسکان محدود شود. عرضه صنایعدستی، محصولات غذایی محلی و سوغات بومی میتواند سهم استان از این رویداد بزرگ را افزایش دهد.
کارشناسان اقتصادی نیز معتقدند طراحی بازارچههای منظم در مسیرهای منتهی به مرز مهران، علاوه بر رونق اقتصادی، تصویر مثبتی از توانمندیهای استان ارائه میدهد.
چالشهای پیشروی روستا بازارها
با وجود ظرفیتهای گسترده، روستا بازارها در استان ایلام با موانعی روبهرو هستند. نبود مکان ثابت، کمبود زیرساختهای رفاهی، ضعف تبلیغات، و گاهی ناهماهنگی میان دستگاههای اجرایی از جمله این چالشهاست.
رضا حاتمی کارشناس توسعه روستایی در این خصوص گفت: اگر روستا بازارها بهصورت مقطعی و بدون برنامه اداره شوند، اعتماد تولیدکننده و مصرفکننده از بین میرود. ما نیازمند یک سند جامع برای توسعه این بازارها هستیم.
وی افزود: مدیریت واحد، آموزش بازاریابی به تولیدکنندگان، استفاده از فناوریهای نوین مانند فروش آنلاین و ایجاد برند مشترک برای محصولات روستایی استان، میتواند اثربخشی این طرح را چند برابر کند.
روستا بازار و اقتصاد مقاومتی
روستا بازارها را میتوان یکی از مصادیق عملی سیاستهای اقتصاد مقاومتی دانست؛ چرا که مبتنی بر توان داخلی، منابع بومی و مشارکت مردمی است.
الهام احمدی پژوهشگر اقتصاد منطقهای در گفتگو با خبرنگار ما گفت: توسعه استان ایلام نباید صرفاً متکی به اعتبارات دولتی باشد. تقویت زنجیره تولید تا مصرف در داخل استان، باعث گردش سرمایه در منطقه و افزایش تابآوری اقتصادی میشود.
وی تصریح کرد: هر روستا بازار موفق میتواند به یک هسته کارآفرینی تبدیل شود؛ جایی که جوانان روستایی بهجای جستوجوی شغل در شهرهای بزرگ، در زادگاه خود فعالیت اقتصادی راهاندازی کنند.
تجربههای موفق و چشمانداز آینده
برخی شهرستانهای استان گامهای اولیه در راهاندازی بازارهای محلی برداشتهاند. در برخی شهرها برگزاری هفتگی بازارچه محصولات روستایی با استقبال مردم مواجه شده است. این تجربه نشان میدهد در صورت برنامهریزی دقیق، روستا بازار میتواند به یک رویداد منظم اقتصادی تبدیل شود.
کارشناسان پیشنهاد میکنند ایجاد «دهکدههای تولید و فروش» در ورودی شهرها، اختصاص زمین مناسب با حمایت شهرداریها، و اعطای تسهیلات کمبهره به غرفهداران، در دستور کار قرار گیرد.
روستا بازارها در استان ایلام صرفاً یک فضای خریدوفروش نیستند؛ بلکه ابزاری راهبردی برای تحقق توسعه متوازن، تقویت اقتصاد محلی، جلوگیری از مهاجرت، حمایت از صنایعدستی و بهرهبرداری از ظرفیتهای مرزی و گردشگری به شمار میروند.
اگر این طرح با نگاه بلندمدت، مدیریت منسجم و مشارکت واقعی مردم اجرا شود، میتواند به یکی از ستونهای اصلی توسعه پایدار استان تبدیل گردد. امروز بیش از هر زمان دیگری، پیوند تولید روستایی با بازار مصرف، ضرورتی انکارناپذیر برای آینده اقتصادی ایلام است؛ آیندهای که در آن روستا نه نقطهای محروم، بلکه کانونی پویا برای تولید، اشتغال و امید خواهد بود.
انتهای خبر/ر
نظر شما
دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیریت در وب سایت منتشر خواهد شد