به گزارش خبرنگار گروه اقتصادی پایگاه خبری تحلیلی «ایلام بیدار»، صنعت ایلام در حالی سالهاست از ظرفیتهای نفت و گاز، معادن، صنایع معدنی و موقعیت مرزی بهعنوان مزیتهای اصلی خود سخن میگوید که آمارهای مطرحشده در سفر وزیر صنعت، معدن و تجارت به استان، تصویری نگرانکننده از وضعیت برخی طرحهای صنعتی ارائه میدهد؛ از ۶۴۵ طرح آغازشده، ۵۰۳ طرح هیچ پیشرفتی نداشتهاند و در کنار آن، انتقاد از وضعیت شهرکهای صنعتی و ضرورت جلوگیری از واگذاری زمین با هدف سوداگری، بار دیگر این پرسش را مطرح کرده که چرا بخشی از ظرفیتهای صنعتی ایلام هنوز به تولید و اشتغال تبدیل نشده است؟
استان ایلام با وجود برخورداری از منابع نفت و گاز، ذخایر معدنی، ظرفیتهای کشاورزی، موقعیت مرزی و نیروی انسانی، همچنان در مسیر توسعه صنعتی با چالشهای جدی روبهرو است؛ چالشهایی که تنها با افزایش تعداد مجوزها یا تعریف پروژههای جدید برطرف نمیشود.
آنچه امروز بیش از گذشته اهمیت دارد، بازنگری در مسیر سرمایهگذاری، شناسایی دقیق ظرفیتهای واقعی استان، جلوگیری از هدررفت منابع و هدایت سرمایه به سمت طرحهایی است که بتوانند در کوتاهترین زمان ممکن به تولید، اشتغال و ارزش افزوده منجر شوند.
آمار ۵۰۳ طرح بدون پیشرفت؛ زنگ هشدار صنعت ایلام
در جریان سفر سیدمحمد اتابک، وزیر صنعت، معدن و تجارت به استان ایلام، وضعیت طرحهای صنعتی و شهرکهای صنعتی استان با انتقادات صریحی همراه شد.
وزیر صمت با اشاره به وضعیت طرحهای صنعتی ایلام گفت: بر اساس آماری که در اختیار داریم، از مجموع ۶۴۵ طرحی که در این استان آغاز شده، ۵۰۳ طرح اصلاً پیشرفت نکردهاند.
وی افزود: تنها دو یا سه طرح اکنون بیش از ۸۰ درصد پیشرفت دارند و مابقی نیز بخشی از سرمایه را جذب کردهاند، اما به دلیل رعایت نشدن توازن اقتصادی در زمان اجرای طرح، اکنون شرایطی پیدا کردهاند که قابلیت ادامه فعالیت ندارند.
این آمار صرفاً یک عدد در میان انبوه آمارهای اقتصادی نیست؛ بلکه نشانهای از یک مسئله ساختاری است. وقتی بخش قابل توجهی از طرحهای تعریفشده یا متوقف ماندهاند یا پیشرفت قابل توجهی ندارند، باید مشخص شود که مشکل در کدام مرحله رخ داده است؛ آیا طرحها بدون مطالعه کافی انتخاب شدهاند؟ آیا سرمایهگذار توان مالی لازم را نداشته است؟ یا اینکه برخی پروژهها از ابتدا با توجه به بازار، زیرساخت و مزیتهای استان تعریف نشدهاند؟
وقتی طرح صنعتی با واقعیت اقتصادی فاصله دارد
یکی از نکات مهم مطرحشده از سوی وزیر صمت، مسئله رعایت نشدن «توازن اقتصادی» در زمان اجرای طرحها بود؛ موضوعی که میتواند یکی از ریشههای توقف بسیاری از پروژههای صنعتی باشد.
تجربه نشان داده است که صرف داشتن زمین، مجوز یا حتی بخشی از منابع مالی، برای ایجاد یک واحد تولیدی کافی نیست. طرح صنعتی زمانی میتواند به نتیجه برسد که زنجیرهای از عوامل شامل بازار فروش، مواد اولیه، انرژی، زیرساخت، نیروی انسانی، حملونقل، سرمایه در گردش و امکان رقابت اقتصادی از ابتدا مورد توجه قرار گرفته باشد.
اگر طرحی بدون توجه به این مجموعه عوامل تعریف شود، حتی تزریق منابع نیز الزاماً به ایجاد یک واحد تولیدی پایدار منجر نخواهد شد.
وزیر صمت همچنین درباره کارخانه سیمان دهلران که در این نشست مطرح شد، اظهار کرد: گفته شد این کارخانه ۲۰ درصد پیشرفت داشته است، اما طبق آمار وزارتخانه، حتی ۲۰ درصد هم پیشرفت نکرده است.
این اظهارنظر نشان میدهد که مسئله تنها کمبود سرمایه نیست، بلکه در برخی موارد فاصلهای میان آنچه درباره وضعیت پروژهها اعلام میشود و واقعیت اجرایی آنها وجود دارد؛ فاصلهای که باید با نظارت دقیق و گزارشدهی شفاف برطرف شود.
شهرک صنعتی برای تولید است، نه سوداگری
یکی دیگر از محورهای مهم سخنان وزیر صمت، وضعیت شهرکهای صنعتی بود.
اتابک با انتقاد از برخی رویهها در شهرکهای صنعتی تأکید کرد: شهرکهای صنعتی برای ایجاد صنعت و تولید ایجاد شدهاند، نه برای انتفاع اشخاص.
وی افزود: افرادی که قصد تولید دارند باید از تسهیلات بلندمدت بهرهمند شوند و زمینهای صنعتی نباید با هدف افزایش قیمت و فروش مجدد واگذار شوند.
این موضوع در استان ایلام اهمیت ویژهای دارد؛ چرا که زمین صنعتی زمانی ارزش واقعی پیدا میکند که به کارخانه، کارگاه، خط تولید و در نهایت اشتغال تبدیل شود.
واگذاری زمین، صدور مجوز و انعقاد قرارداد نمیتواند بهتنهایی شاخص توسعه صنعتی باشد. اگر زمین سالها در اختیار فرد یا مجموعهای باقی بماند اما تولیدی در آن شکل نگیرد، عملاً بخشی از ظرفیت محدود صنعتی استان از چرخه اقتصاد خارج شده است.
.jpg)
از این منظر، لازم است وضعیت قراردادهای شهرکهای صنعتی بهصورت جدی بررسی شود و برای واحدهایی که بدون دلیل موجه سالها در مرحله اجرا باقی ماندهاند، تصمیم مشخصی اتخاذ شود تا زمین و زیرساخت دوباره در اختیار سرمایهگذاران واقعی قرار گیرد.
ایلام به سرمایهگذار واقعی نیاز دارد
علی فریادی، کارشناس مسائل اقتصادی، با تأکید بر ضرورت جذب سرمایهگذار گفت: توسعه استان ایلام بدون جذب سرمایهگذار کافی نیست و استان نیازمند جذب سرمایهگذار است.
وی افزود: باید مشوقها و شرایطی ایجاد شود تا سرمایهگذاران برای سرمایهگذاری در استان ایلام ترغیب شوند.
فریادی با اشاره به ضرورت شناسایی ظرفیتهای اقتصادی استان اظهار کرد: از طرف دیگر باید ظرفیتهای استان ایلام بهدرستی شناسایی شود و کاری کنیم که سرمایهگذاری به سمتی پیش برود که در نهایت توسعه استان ایلام را به دنبال داشته باشد.
این کارشناس مسائل اقتصادی تأکید کرد: باید متوجه باشیم که در چه بخشی دقیقاً غفلت صورت گرفته و برای آن چه اقدامی باید انجام شود.
در واقع، جذب سرمایهگذار تنها به معنای دعوت از سرمایهگذاران برای حضور در استان نیست. سرمایهگذار زمانی وارد یک منطقه میشود که چشمانداز اقتصادی، امنیت سرمایه، زیرساخت، بازار و مشوقهای لازم را پیش روی خود ببیند.
بنابراین یکی از مأموریتهای اصلی مدیریت اقتصادی استان باید کاهش موانع سرمایهگذاری و ایجاد یک مسیر روشن و قابل پیشبینی برای فعالان اقتصادی باشد.
مزیتهای ایلام نباید پشت طرحهای تکراری بماند
وزیر صمت، توسعه صنایع پاییندستی نفت و گاز و بهرهگیری از ذخایر معدنی را از مهمترین مزیتهای اقتصادی ایلام عنوان کرد و بر ضرورت هدایت سرمایهگذاریها به سمت ظرفیتهای واقعی و مزیتهای نسبی استان تأکید کرد.
این نگاه میتواند نقطه شروعی برای بازطراحی نقشه صنعتی استان باشد.
ایلام سالهاست از منابع نفت و گاز برخوردار است، اما پرسش مهم این است که سهم استان از زنجیره ارزش این منابع تا چه اندازه محقق شده است؟
استخراج منابع بهتنهایی نمیتواند موتور توسعه پایدار باشد. ارزش واقعی زمانی ایجاد میشود که مواد اولیه در داخل استان تا حد امکان فرآوری شده و صنایع پاییندستی شکل بگیرد.
در حوزه معدن نیز مسئله مشابه است. خامفروشی یا بهرهبرداری محدود از ذخایر معدنی، نمیتواند به اندازه ایجاد صنایع فرآوری و زنجیرههای ارزش، اشتغال و درآمد پایدار ایجاد کند.
از همین رو، یکی از مهمترین اولویتهای صنعتی ایلام باید حرکت از «منابع» به سمت «زنجیره ارزش» باشد.
چهار مأموریت ویژه برای صنعت ایلام
محمد رحیمی، مدیرکل صنعت، معدن و تجارت استان ایلام، نیز با اشاره به سفر اخیر وزیر صمت به استان گفت: پیرو سفر وزیر صنعت، معدن و تجارت و معاونان این وزارتخانه به ایلام و تأکید وزیر بر پیگیری فوری مصوبات، تیمی از مدیران تخصصی وزارت صمت برای بررسی ظرفیتهای معدنی و صنعتی استان وارد ایلام شده است.
وی اظهار کرد: یکی از بندهای مهم سفر وزیر، سرمایهگذاری در حوزه معدن و صنایع معدنی با هماهنگی معاونت معدنی وزارتخانه و با مسئولیت معاون مربوطه بود که این موضوع با حضور تیم تخصصی وزارت صمت در استان دنبال میشود.
.jpg)
رحیمی افزود: موضوع دیگر، سرمایهگذاری در صنایع پاییندست پتروشیمی و صنایع مرتبط بود که مسئولیت پیگیری آن به مجموعه تخصصی مربوطه واگذار شده است.
مدیرکل صمت ایلام ادامه داد: همچنین بررسی مشکلات واحدهای مستقر در شهرکهای صنعتی استان و پیگیری قراردادها و مسائل این واحدها از دیگر محورهای تعیینشده در سفر وزیر است.
وی گفت: برای پیگیری مجموعه مصوبات و تصمیمات سفر نیز مسئولیت مشخصی تعیین شده و نخستین جلسه پیگیری این موضوع در تهران برگزار خواهد شد.
بر این اساس، چهار محور اصلی شامل سرمایهگذاری معدنی و صنایع معدنی، توسعه صنایع پاییندست پتروشیمی، حل مشکلات واحدهای شهرکهای صنعتی و پیگیری اجرایی مصوبات سفر در دستور کار قرار گرفته است.
آبدانان در انتظار یک طرح واقعی و اشتغالزا
یکی از بخشهای قابل توجه برنامههای وزارت صمت در استان، توجه ویژه به شهرستان آبدانان است؛ شهرستانی که با وجود ظرفیتهای معدنی و نیروی انسانی، با مشکل بیکاری و کمبود فرصتهای شغلی مواجه است.
رحیمی با اشاره به حضور تیم تخصصی وزارت صمت در استان اظهار کرد: مدیران حوزه تهیه و تولید مواد معدنی، صنایع معدنی، طرحهای معادن و امور معادن وزارتخانه در استان حضور دارند تا موضوعات را از نزدیک بررسی کنند.
مدیرکل صمت ایلام هدف از این سفر را فراهم کردن مقدمات انتخاب نخستین طرح اجرایی وزارت صمت در آبدانان عنوان کرد و گفت: قرار است شرایط منطقه از نزدیک بررسی شود تا بر اساس ظرفیتهای واقعی شهرستان، طرحی انتخاب شود که قابلیت اجرا داشته باشد.
رحیمی تأکید کرد: برای آبدانان به دنبال طرحی زودبازده و اشتغالزا هستیم، چرا که یکی از اصلیترین مشکلات شهرستان، بیکاری و نبود فرصتهای شغلی متناسب با ظرفیت نیروی انسانی آن است.
وی افزود: طرح انتخابی نباید پروژهای باشد که سالها برای اجرا زمان نیاز داشته باشد و همچنین نباید در حوزهای تعریف شود که اشتغال محدودی ایجاد میکند. هدف، ایجاد یک فعالیت اقتصادی واقعی با اثرگذاری مستقیم بر اشتغال و اقتصاد شهرستان است.
این رویکرد میتواند تفاوت میان یک «پروژه روی کاغذ» و یک «طرح توسعهای واقعی» را مشخص کند. آبدانان بیش از آنکه به یک عنوان صنعتی جدید نیاز داشته باشد، به پروژهای نیاز دارد که بتواند زنجیرهای از سرمایهگذاری، تولید و اشتغال را فعال کند.
وعدهها باید از روی کاغذ به میدان اجرا برسند
رحیمی با اشاره به وعده سفر مجدد وزیر صمت به استان گفت: همه تلاش ما این است که بخشی از تصمیمات سفر اخیر در سریعترین زمان ممکن وارد فاز اجرا شود تا در سفر بعدی وزیر بتوان گزارش مشخصی از روند اجرای وعدههای مطرحشده به مردم ارائه کرد.
اکنون مهمترین آزمون برای مدیریت صنعتی استان، مرحله پس از سفر وزیر است.
سفرهای مسئولان، برگزاری جلسات و صدور دستورها زمانی میتواند برای مردم ملموس باشد که خروجی آن در میدان تولید دیده شود؛ کارخانهای که فعال میشود، طرحی که به بهرهبرداری میرسد، معدن و صنایع معدنی که وارد چرخه فرآوری میشوند و در نهایت فرصت شغلی که برای جوانان استان ایجاد میشود.
ایلام بیش از هر زمان دیگری به یک نقشه راه روشن برای صنعت نیاز دارد؛ نقشهای که در آن پروژههای کماثر از پروژههای اولویتدار تفکیک شوند، سرمایههای موجود به سمت ظرفیتهای واقعی هدایت شود و طرحهای فاقد توجیه اقتصادی بدون تعارف تعیین تکلیف شوند.
مسئله امروز ایلام؛ کمبود ظرفیت نیست
واقعیت این است که مسئله صنعت ایلام را نمیتوان تنها با کمبود منابع یا سرمایه توضیح داد. استان ظرفیتهای قابل توجهی در حوزه نفت و گاز، معدن، صنایع معدنی، کشاورزی، گردشگری و مرز دارد، اما چالش اصلی تبدیل این ظرفیتها به فعالیت اقتصادی پایدار است.
آمار ۵۰۳ طرح بدون پیشرفت باید به جای آنکه صرفاً یک عدد خبری باشد، به مبنایی برای آسیبشناسی صنعت استان تبدیل شود.
باید مشخص شود هر یک از این طرحها چرا متوقف شدهاند، چه میزان منابع در آنها صرف شده، کدامیک امکان احیا دارند و کدام پروژهها باید تعیین تکلیف شوند.
همزمان، زمینهای صنعتی نیز باید از حالت سرمایهای خارج و به ابزار تولید تبدیل شوند.
صنعت ایلام در نقطه تصمیم
صنعت ایلام اکنون در نقطهای قرار گرفته که ادامه مسیر گذشته نمیتواند پاسخگوی نیازهای اقتصادی استان باشد. تعریف طرحهای متعدد بدون پشتوانه مطالعاتی، واگذاری زمین بدون نظارت مؤثر، توقف پروژهها و فاصله میان ظرفیتهای استان و سرمایهگذاری واقعی، بخشی از چالشهایی است که باید برای آنها تصمیم جدی گرفته شود.
سفر وزیر صمت و مأموریتهای ویژهای که برای معدن، صنایع معدنی، صنایع پاییندستی نفت و گاز و شهرکهای صنعتی استان تعیین شده، میتواند فرصتی برای اصلاح این مسیر باشد؛ البته به شرط آنکه این مأموریتها در حد جلسه و مصوبه باقی نماند.
ایلام امروز بیش از «تعداد طرح»، به طرح درست نیاز دارد؛ بیش از «مجوز»، به سرمایهگذاری واقعی و بیش از «زمین صنعتی»، به تولید و اشتغال پایدار نیازمند است.
اگر قرار است صنعت در ایلام به موتور محرک توسعه تبدیل شود، باید ظرفیتهای واقعی استان شناسایی، سرمایهگذاران توانمند جذب، طرحهای متوقف تعیین تکلیف و زنجیره ارزش منابع نفتی و معدنی تکمیل شود.
اکنون توپ در زمین مدیریت اجرایی و اقتصادی استان و وزارت صمت است؛ مردم باید در ماههای آینده نتیجه این تصمیمات را نه در قالب وعدههای جدید، بلکه در شکل فعال شدن واحدهای تولیدی، اجرای طرحهای واقعی و ایجاد فرصتهای شغلی ببینند.
انتهای خبر/ر
نظر شما
دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیریت در وب سایت منتشر خواهد شد