به گزارش خبرنگار گروه سیاسی پایگاه خبری تحلیلی «ایلام بیدار»، با وجود بارندگیهای قابل توجه در برخی سالها و برخورداری استان ایلام از منابع آبی متعدد، تأمین پایدار آب شرب در مرکز استان همچنان یکی از دغدغههای جدی شهروندان است؛ مشکلی که در فصل گرم و همزمان با افزایش مصرف، بیشتر خود را در قالب افت فشار و قطعیهای شبانه آب نشان میدهد.
موضوع آب شرب ایلام را نمیتوان صرفاً با میزان بارندگی سالانه تحلیل کرد. بارش مناسب، بهتنهایی به معنای دسترسی پایدار و بدون مشکل شهروندان به آب نیست. آنچه در این میان اهمیت دارد، مجموعهای از عوامل شامل ظرفیت منابع تأمین، توان خطوط انتقال، وضعیت مخازن، فرسودگی شبکه توزیع، الگوی مصرف، توسعه شهری و میزان سرمایهگذاری در زیرساختهاست؛ حلقههایی که ضعف در هرکدام از آنها میتواند زنجیره تأمین آب را با مشکل مواجه کند.
اکنون در حالی که شهر ایلام برای تأمین آب مورد نیاز خود به سه منبع اصلی متکی است، عمر بالای بخشی از خطوط انتقال، افزایش جمعیت و توسعه مناطق شهری، فشار بر شبکه توزیع و هدررفت قابل توجه آب، ضرورت نگاه جدیتر و بلندمدت به این مسئله را بیش از گذشته آشکار کرده است.
بارش زیاد؛ اما مسئله اصلی زیرساخت است
یکی از پرسشهای همیشگی مردم این است که چرا استانی که در برخی سالها بارندگی قابل توجهی را تجربه میکند، همچنان با تنش در تأمین آب شرب مواجه است؟
پاسخ این پرسش را باید فراتر از آمار بارندگی جستوجو کرد. آب پس از تأمین از منابع، باید از طریق خطوط انتقال به مخازن برسد و سپس از شبکه توزیع عبور کند تا با فشار و کیفیت مناسب در اختیار مشترکان قرار گیرد. بنابراین ممکن است یک منطقه از نظر منابع طبیعی وضعیت مناسبی داشته باشد، اما به دلیل محدودیت در زیرساخت انتقال و توزیع، همه ظرفیت موجود بهصورت پایدار در اختیار مردم قرار نگیرد.
شهر ایلام نیز در سالهای اخیر با توسعه شهری و افزایش جمعیت روبهرو بوده است؛ توسعهای که طبیعتاً نیاز به آب را افزایش داده و شبکههای موجود را با فشار بیشتری مواجه کرده است. در چنین شرایطی، زیرساختی که برای جمعیت و نیازهای سالهای گذشته طراحی شده، باید متناسب با شرایط جدید تقویت و توسعه یابد.
در واقع مسئله اصلی امروز تنها «وجود یا نبود آب» نیست، بلکه توان رساندن پایدار آب از منابع موجود به همه نقاط شهر، بهویژه مناطق مرتفع، به یکی از چالشهای اصلی تبدیل شده است.
سه منبع برای تأمین آب شهر ایلام
سارا فلاحی، نماینده مردم ایلام در مجلس شورای اسلامی، در گفتگو با خبرنگار گروه اقتصادی پایگاه خبری تحلیلی «ایلام بیدار» گفت: در حاشیه جلسه کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی با وزیر نیرو، موضوع تنش آبی شهرستان ایلام و ضرورت تأمین آب پایدار مرکز استان را مطرح کردیم که در همین راستا دستور ویژهای برای پیگیری و رفع این مشکل اخذ شد.
وی افزود: یکی از مهمترین مطالبات مطرحشده، تأمین اعتبار برای اجرای خط انتقال دوم آب از سد چمگردلان به شهر ایلام بود که با توجه به شرایط موجود، ضرورت اجرای آن بیش از گذشته احساس میشود. وزیر نیرو نیز در پاسخ به این مطالبه، دستور تأمین اعتبار این پروژه را صادر کرد تا روند اجرایی آن با جدیت بیشتری دنبال شود.
نماینده مردم ایلام در مجلس شورای اسلامی با اشاره به منابع تأمین آب مرکز استان گفت: در حال حاضر آب مورد نیاز شهر ایلام از سه منبع سد چمگردلان، چشمه گلگل و چاهها تأمین میشود که سهم این منابع به ترتیب حدود ۵۰، ۴۰ و ۱۰ درصد است.
این آمار نشان میدهد بخش عمده آب شهر از دو منبع اصلی سد چمگردلان و چشمه گلگل تأمین میشود و پایداری خطوط انتقال از این منابع، نقشی تعیینکننده در تأمین آب شهر دارد.
وابستگی قابل توجه شهر به مسیرهای انتقال موجود، در کنار رشد مصرف، اهمیت ایجاد ظرفیتهای جدید را افزایش داده است؛ چراکه هرگونه محدودیت در انتقال، کاهش توان یک خط یا بروز مشکل در بخشی از زیرساخت میتواند تأمین آب مناطق مختلف را تحت تأثیر قرار دهد.
خطی که دیگر پاسخگوی نیاز آینده نیست
یکی از مهمترین موضوعات مطرحشده در بحث آب شرب ایلام، عمر بالای خطوط انتقال سد چمگردلان و چشمه گلگل است.
فلاحی در این زمینه گفت: عمر بالای خطوط انتقال سد چمگردلان و چشمه گلگل در کنار افزایش جمعیت مرکز استان طی سالهای اخیر، ضرورت ایجاد یک مسیر انتقال جدید را به یک نیاز جدی تبدیل کرده است.
وی ادامه داد: به همین منظور مطالعات فنی خط دوم انتقال آب از سد چمگردلان به شهر ایلام انجام شده و برآورد اولیه هزینه اجرای این پروژه حدود ۸۵۰ میلیارد تومان است.
خط دوم انتقال آب را باید یکی از مهمترین پروژههای زیرساختی برای کاهش آسیبپذیری شبکه تأمین آب مرکز استان دانست. وجود یک مسیر جدید میتواند علاوه بر افزایش ظرفیت انتقال، وابستگی به خطوط قدیمی را کاهش دهد و در شرایطی که یک مسیر نیازمند تعمیر یا با محدودیت مواجه میشود، پایداری بیشتری برای تأمین آب ایجاد کند.
اما اجرای چنین پروژهای نیازمند اعتبارات سنگین است و همین مسئله یکی از موانع اصلی توسعه زیرساختهای آبرسانی به شمار میرود.
نماینده مردم ایلام در مجلس شورای اسلامی در همین زمینه تصریح کرد: برای تأمین منابع مالی این پروژه نیز وزیر نیرو دستور مشخصی صادر کرده و مقرر شده است از هر روش ممکن، از جمله انتشار اوراق مرابحه یا استفاده از ظرفیت بند «ی»، اقدامات مؤثر برای تأمین اعتبار پروژه انجام شود.
وی افزود: انتظار داریم این دستور با جدیت در مجموعه وزارت نیرو و دستگاههای مرتبط پیگیری شود تا شاهد تأخیر در اجرای طرح نباشیم.
مناطق مرتفع؛ جایی که مشکل بیشتر احساس میشود
مشکل تأمین پایدار آب در همه نقاط شهر به یک اندازه نیست. مناطق مرتفع، به دلیل شرایط توپوگرافی و نیاز به حفظ فشار مناسب در شبکه، معمولاً آسیبپذیری بیشتری در برابر کمبود یا افت فشار دارند.
محمد محمدی، مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان ایلام، با اشاره به وضعیت مصرف و توسعه شهر گفت: میزان مصرف آب در شهر ایلام بالاتر از استانداردهای جهانی است و توسعه شهری فشار زیادی به شبکه توزیع آب وارد کرده است.
وی افزود: برای مدیریت و توزیع مناسب آب، در برخی مناطق مرتفع شهر از جمله جانبازان، چالیمار و رزمندگان، ناچار به مدیریت و قطع شبانه آب هستیم.
این موضوع نشان میدهد مشکل تنها به حجم آب تولیدی محدود نمیشود. رساندن آب با فشار مناسب به همه نقاط شهر، بهویژه مناطق دارای ارتفاع بیشتر، نیازمند طراحی دقیق شبکه، ظرفیت کافی مخازن و مدیریت مناسب فشار است.
قطع شبانه آب اگرچه میتواند در شرایط محدودیت، بهعنوان راهکاری موقت برای مدیریت شبکه مورد استفاده قرار گیرد، اما نمیتواند راهحل دائمی باشد. شهروندان انتظار دارند توسعه زیرساختها به نقطهای برسد که مدیریت اضطراری مصرف جای خود را به پایداری واقعی در شبکه بدهد.
مخازن جدید؛ گام مهم برای پایداری شبکه
یکی از اقدامات در دست اجرا برای بهبود وضعیت، توسعه ظرفیت ذخیرهسازی و اجرای زونبندی جدید شبکه توزیع آب شهر ایلام است.
مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان ایلام گفت: شرکت آبفا اجرای زونبندی جدید شبکه توزیع آب شهر ایلام را در دستور کار قرار داده و در همین راستا مخازن قوچعلی و مهدیآباد راهاندازی شدهاند و سه مخزن جدید دیگر نیز در دستور کار قرار دارد.
زونبندی شبکه میتواند مدیریت فشار و توزیع آب را هدفمندتر کند. در یک شهر با مناطق دارای شرایط ارتفاعی متفاوت، یک شبکه یکپارچه ممکن است در رساندن فشار مناسب به همه نقاط با محدودیت مواجه شود؛ به همین دلیل تقسیمبندی اصولی شبکه و ایجاد ظرفیت ذخیره در نقاط مختلف، میتواند به مدیریت بهتر آب کمک کند.
محمدی تصریح کرد: با بهرهبرداری از این سه مخزن جدید، بخش قابل توجهی از مشکلات تأمین آب پایدار در شهر ایلام برطرف خواهد شد و امیدواریم دیگر شاهد قطعیهای شبانه آب نباشیم.
تحقق این وعده میتواند یکی از مهمترین مطالبات شهروندان را پاسخ دهد، اما سرعت اجرای پروژهها و تأمین بهموقع اعتبارات در این مسیر اهمیت تعیینکننده دارد.
۴۳ درصد هدررفت؛ زنگ خطر برای شبکه آب
در کنار توسعه منابع و مخازن، موضوع هدررفت آب یکی دیگر از چالشهای مهم استان ایلام است.
مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان ایلام اعلام کرد: میزان هدررفت آب در استان حدود ۴۳ درصد است که نزدیک به نیمی از این میزان، ناشی از پرت آب و فرسودگی شبکههای توزیع است.
این رقم اهمیت نوسازی شبکه را بیش از پیش نشان میدهد. در شرایطی که تأمین هر مترمکعب آب نیازمند سرمایهگذاری، انتقال و هزینه است، از دست رفتن بخش قابل توجهی از آب در مسیر توزیع، فشار مضاعفی بر منابع و شبکه وارد میکند.
کاهش هدررفت در واقع میتواند به اندازه توسعه برخی منابع جدید اهمیت داشته باشد. بازسازی خطوط فرسوده، شناسایی نشتیها، اصلاح شبکههای آسیبدیده و استفاده از روشهای نوین برای پایش شبکه، از اقداماتی است که میتواند آب بیشتری را به مقصد واقعی، یعنی مشترکان، برساند.
البته بخشی از هدررفت آب نیز به عواملی غیر از نشتی فیزیکی مربوط است و برای مدیریت کامل آن، باید وضعیت شبکه، انشعابات و میزان مصرف نیز بهطور مستمر پایش شود.
مصرف بالا و مسئولیت مشترک مردم و دستگاهها
مسئله آب تنها یک وظیفه برای شرکت آب و فاضلاب نیست. مدیریت مصرف نیز بخش مهمی از پایداری شبکه به شمار میرود.
وقتی مصرف آب در یک شهر افزایش مییابد، فشار بر منابع، تأسیسات، خطوط انتقال و شبکه توزیع نیز بیشتر میشود. در روزهای گرم سال، این فشار به اوج میرسد و در مناطقی که زیرساخت محدودتری دارند، احتمال افت فشار و ناپایداری افزایش مییابد.
با این حال، تأکید بر صرفهجویی مردم نباید جایگزین توسعه زیرساختها شود. مدیریت مصرف و اصلاح الگوی استفاده از آب، یک ضرورت عمومی است، اما همزمان دستگاههای مسئول نیز باید با توسعه مخازن، نوسازی شبکه، کاهش هدررفت و اجرای خطوط انتقال جدید، ظرفیت لازم را برای پاسخگویی به نیازهای فعلی و آینده ایجاد کنند.
مشکل فقط ایلام نیست
مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان ایلام با اشاره به وضعیت شهرستانهای استان گفت: هلیلان، چوار و دهلران از جمله شهرستانهایی هستند که بیشترین مشکلات را در زمینه تأمین آب پایدار دارند، اما اقدامات مناسبی برای رفع این مشکلات انجام شده و اجرای طرحهای مختلف در این مناطق در حال پیگیری است.
این موضوع نشان میدهد مسئله پایداری آب در استان تنها به مرکز استان محدود نمیشود و برخی مناطق به دلیل شرایط اقلیمی، پراکندگی جمعیت، محدودیت منابع یا ضعف زیرساختها با مشکلات جدیتری مواجه هستند.
بنابراین برنامهریزی برای آب استان باید متناسب با شرایط هر منطقه انجام شود. نسخه واحد نمیتواند برای همه شهرستانها پاسخگو باشد و اولویتبندی پروژهها باید بر اساس میزان تنش، جمعیت، ظرفیت منابع و وضعیت زیرساخت صورت گیرد.
برنامه سهساله برای عبور از ناپایداری
محمدی درباره چشمانداز رفع مشکلات آب شهر ایلام اظهار کرد: در صورت تأمین اعتبارات مورد نیاز و تخصیص بهموقع منابع، برنامهای سهساله برای رفع کامل ناپایداری آب در شهر ایلام داریم و تلاش میکنیم در این بازه زمانی مشکلات موجود در شبکه توزیع و تأمین آب را برطرف کنیم.
این برنامه زمانی میتواند به نتیجه برسد که تأمین اعتبار پروژهها با سرعت و جدیت دنبال شود. تجربه طرحهای عمرانی نشان میدهد بسیاری از پروژهها نه به دلیل نبود مطالعات یا ضرورت فنی، بلکه به علت کمبود منابع یا تخصیص دیرهنگام اعتبار با تأخیر مواجه میشوند.
اکنون اجرای خط دوم انتقال از سد چمگردلان، تکمیل مخازن جدید، زونبندی شبکه، نوسازی خطوط فرسوده و کاهش هدررفت، مجموعه اقداماتی است که باید همزمان و با برنامه مشخص دنبال شود.
آب پایدار؛ نیاز امروز و سرمایهگذاری برای فردا
سارا فلاحی با تأکید بر ضرورت نگاه بلندمدت به مسئله آب گفت: هدف ما تنها عبور از یک مقطع و رفع یک مشکل کوتاهمدت نیست، بلکه باید زیرساختی ایجاد شود که بتواند نیاز آبی شهر ایلام را در سالهای آینده نیز پاسخ دهد.
وی افزود: افزایش جمعیت و توسعه شهر ایجاب میکند از هماکنون برای تأمین آب پایدار برنامهریزی کنیم.
واقعیت این است که مشکل آب شرب ایلام با یک پروژه یا یک تصمیم کوتاهمدت بهطور کامل حل نخواهد شد. آنچه امروز مورد نیاز است، یک بسته جامع از اقدامات کوتاهمدت، میانمدت و بلندمدت است؛ از مدیریت مصرف و کاهش هدررفت گرفته تا نوسازی شبکه، افزایش ظرفیت ذخیرهسازی و ایجاد مسیرهای جدید انتقال آب.
استان پربارش بودن، بهتنهایی تضمینکننده آب پایدار نیست. آب زمانی به یک خدمت پایدار تبدیل میشود که میان منابع طبیعی و زیرساختهای انتقال و توزیع، تناسب وجود داشته باشد. امروز شهر ایلام از منابع متعددی برای تأمین آب برخوردار است، اما فرسودگی بخشی از شبکه، افزایش نیاز، مشکلات مناطق مرتفع و هدررفت بالا نشان میدهد سرمایهگذاری در زیرساختها باید با شتاب بیشتری دنبال شود.
دستور وزیر نیرو برای تأمین اعتبار خط دوم انتقال آب سد چمگردلان، راهاندازی مخازن جدید و برنامه سهساله آبفا، میتواند آغاز مرحلهای تازه در حل این مسئله باشد؛ اما مردم بیش از هر چیز منتظر تبدیل دستورها، وعدهها و برنامهها به پروژههای تکمیلشده و نتیجهای ملموس هستند.
حل پایدار مشکل آب ایلام، پیش از آنکه تنها یک مطالبه خدماتی باشد، یک ضرورت برای آینده شهر است؛ آیندهای که در آن توسعه جمعیت و شهر ادامه دارد و زیرساخت آب نیز باید همپای آن حرکت کند. اگر امروز برای کاهش هدررفت، نوسازی شبکه و افزایش ظرفیت انتقال سرمایهگذاری نشود، تشنگی یک شهر در سالهای آینده میتواند به چالشی بزرگتر تبدیل شود.
انتهای خبر/ر
نظر شما
دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیریت در وب سایت منتشر خواهد شد