به گزارش خبرنگار گروه سیاسی پایگاه خبری تحلیلی «ایلام بیدار»، عید سعید قربان تنها یک مناسبت مذهبی در تقویم اسلامی نیست؛ روزی است که مفهوم بندگی، ایثار، گذشت و نزدیکی به خداوند در زندگی مسلمانان معنا پیدا میکند. این عید بزرگ که یادآور آزمون الهی حضرت ابراهیم(ع) و تسلیم حضرت اسماعیل(ع) در برابر فرمان خداوند است، قرنهاست در میان ملتهای مسلمان با آیینها و رسوم گوناگون برگزار میشود؛ آیینهایی که در دل خود، پیام وحدت، همدلی و دستگیری از نیازمندان را حمل میکنند.
در جامعه امروز که انسانها بیش از هر زمان دیگری درگیر دغدغههای اقتصادی، فشارهای روانی و فاصلههای اجتماعی هستند، عید قربان میتواند فرصتی برای بازگشت به ارزشهای انسانی و دینی باشد؛ روزی برای کنار گذاشتن خودخواهیها و تقویت روحیه نوعدوستی.
در ایران اسلامی نیز عید قربان جایگاهی ویژه دارد و مردم در شهرها و روستاهای مختلف با آداب و رسوم خاص خود به استقبال این عید میروند. استان ایلام نیز به عنوان دیاری مذهبی، مرزنشین و دارای فرهنگ غنی عشایری، هر ساله جلوههایی متفاوت از معنویت و همبستگی را در عید قربان به نمایش میگذارد.
عید رهایی از تعلقات دنیوی
حجتالاسلام سیدمهدی حسینی کارشناس مسائل دینی در گفتگو با خبرنگار ما اظهار کرد: عید قربان در حقیقت عید رهایی انسان از تعلقات دنیوی است.
حسینی بیان کرد: فلسفه اصلی قربانی کردن، ریختن خون حیوان نیست بلکه قربانی کردن نفس، غرور، خودخواهی و وابستگیهای انسان به دنیا است.
وی افزود: حضرت ابراهیم(ع) در آزمون الهی نشان داد که در مسیر اطاعت از خداوند حتی حاضر است از عزیزترین داشته خود بگذرد و همین مسئله، عید قربان را به نماد کامل بندگی تبدیل کرده است.
این استاد حوزه علمیه تصریح کرد: امروز جامعه ما بیش از هر زمان دیگری نیازمند فرهنگ ایثار و گذشت است و عید قربان میتواند بستری برای احیای این روحیه باشد.
قربان؛ عید همدلی و مواسات
یکی از مهمترین جلوههای عید قربان، توجه به محرومان و نیازمندان است. در بسیاری از مناطق کشور، مردم بخشی از گوشت قربانی را میان خانوادههای کمبرخوردار توزیع میکنند؛ سنتی که علاوه بر جنبه دینی، کارکرد اجتماعی مهمی نیز دارد.
در سالهای اخیر و با افزایش مشکلات اقتصادی، این سنت بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته و بسیاری از هیئتها، گروههای مردمی و خیران در ایام عید قربان اقدام به توزیع گوشت قربانی میان نیازمندان میکنند.
الهام کریمی جامعهشناس و استاد دانشگاه ایلام در گفتوگو با خبرنگار ما گفت: عید قربان یک مناسبت صرفاً مذهبی نیست بلکه کارکرد اجتماعی بسیار مهمی دارد.
کریمی اظهار کرد: در فرهنگ اسلامی، عبادت همواره با مسئولیت اجتماعی همراه بوده و عید قربان نمونه بارز این مسئله است.
وی افزود: زمانی که خانوادهها بخشی از قربانی خود را به دیگران میبخشند، در واقع حس تعلق اجتماعی، همدلی و مشارکت را تقویت میکنند.
این استاد دانشگاه ادامه داد: در شرایطی که جامعه با مشکلات اقتصادی مواجه است، چنین مناسبتهایی میتواند بخشی از فاصلههای اجتماعی را کاهش دهد و روح امید را در جامعه زنده نگه دارد.
عید قربان در جامعه امروز
با وجود تغییر سبک زندگی و گسترش زندگی شهری، بسیاری از سنتهای عید قربان همچنان در میان مردم زنده مانده است. اگرچه شاید شکل برگزاری مراسم نسبت به گذشته متفاوت شده باشد، اما اصل معنویت و توجه به نیازمندان همچنان جایگاه خود را حفظ کرده است.
کارشناسان معتقدند جامعه امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند بازخوانی مفاهیم عید قربان است؛ مفاهیمی همچون فداکاری، از خودگذشتگی و عبور از خواستههای شخصی برای منافع جمعی.
روانشناس اجتماعی «مریم صادقی» در این خصوص گفت: یکی از بحرانهای زندگی مدرن، فردگرایی افراطی و کاهش ارتباطات عاطفی میان انسانها است.
وی افزود: عید قربان فرصتی برای احیای پیوندهای خانوادگی و اجتماعی محسوب میشود و دید و بازدیدها، کمک به نیازمندان و مشارکت در مراسم مذهبی میتواند به تقویت سلامت روان جامعه کمک کند.
صادقی تصریح کرد: حتی حضور خانوادهها در کنار یکدیگر و مشارکت در تهیه قربانی، نوعی همبستگی عاطفی ایجاد میکند که در زندگی امروز اهمیت زیادی دارد.
آیینهای عید قربان در ایران
در نقاط مختلف ایران، مردم با آداب و رسوم خاص خود به استقبال عید قربان میروند. در بسیاری از شهرها مردم شب عید به خانهتکانی میپردازند، لباس نو تهیه میکنند و صبح روز عید پس از اقامه نماز، قربانی انجام میدهند. گزارشهایی از آیینهای محلی در استانهای مختلف نشان میدهد که قربانی کردن، دید و بازدید و کمک به نیازمندان محور مشترک مراسمها در سراسر کشور است.
در برخی مناطق، خانوادههایی که عزیزی را از دست دادهاند نیز مراسم خاصی برگزار میکنند و مردم با حضور در منازل آنان، ضمن همدردی، در ثواب قربانی شریک میشوند.
در بسیاری از روستاها نیز مردم از روزهای قبل برای خرید دام، آمادهسازی خانهها و تهیه غذاهای محلی برنامهریزی میکنند و فضای شهرها و روستاها رنگ و بوی عید به خود میگیرد.
ایلام؛ سرزمین ایمان و آیینهای ماندگار
استان ایلام با پیشینه مذهبی و فرهنگی غنی، هر ساله یکی از استانهایی است که عید قربان در آن با شور و حال خاصی برگزار میشود. در مناطق مختلف استان، بهویژه در میان عشایر و روستاییان، این عید همچنان اصالت سنتی خود را حفظ کرده است.
در بسیاری از روستاهای ایلام، مردم صبح زود پس از اقامه نماز عید قربان، دامهای خود را قربانی کرده و گوشت آن را میان اقوام، همسایگان و نیازمندان توزیع میکنند. در برخی مناطق نیز رسم است که افراد پیش از قربانی کردن، از بزرگان خانواده طلب حلالیت میکنند.
علیاکبر مرادی پژوهشگر فرهنگ بومی ایلام در گفتگو با خبرنگار ما اظهار کرد: عید قربان در فرهنگ مردم ایلام فقط یک مراسم مذهبی نیست بلکه بخشی از هویت اجتماعی و فرهنگی مردم این دیار محسوب میشود.
وی افزود: در میان عشایر ایلام، قربانی کردن همواره با مفهوم برکت، رزق حلال و همدلی همراه بوده است.
مرادی ادامه داد: در گذشته مردم بخشی از گوشت قربانی را برای خانوادههای نیازمند کنار میگذاشتند و حتی برخی خانوادهها تلاش میکردند هیچ خانهای در روستا بدون سهم قربانی نماند.
وی تصریح کرد: هنوز هم در بسیاری از مناطق عشایری استان این سنتها حفظ شده و مردم با وجود مشکلات اقتصادی، تلاش میکنند فرهنگ کمک به دیگران را زنده نگه دارند.
نقش مرز مهران در ایام مذهبی
مرز مهران به عنوان مهمترین گذرگاه تردد زائران عتبات عالیات، در ایام مذهبی حال و هوایی متفاوت پیدا میکند و در عید قربان نیز بسیاری از مردم استان برای زیارت راهی عراق میشوند.
رضا احمدی فعال فرهنگی ایلامی گفت: مردم ایلام به دلیل همجواری با عتبات عالیات، ارتباط عاطفی عمیقی با مناسبتهای مذهبی دارند و عید قربان نیز در این استان رنگ و بوی ویژهای دارد.
وی افزود: در ایام عید، بسیاری از خانوادهها علاوه بر انجام قربانی، نذورات خود را میان زائران و نیازمندان توزیع میکنند و فضای معنوی خاصی در شهرهای استان ایجاد میشود.
قربانی؛ نماد مبارزه با نفس
کارشناسان دینی معتقدند مهمترین پیام عید قربان، مبارزه انسان با نفس و خواستههای نفسانی است؛ موضوعی که در دنیای امروز اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
حجتالاسلام محمدرضا موسوی کارشناس مسائل دینی در گفتگو با خبرنگار ما بیان کرد: اگر انسان بتواند خودخواهی، حسادت، حرص و کینه را قربانی کند، در حقیقت به فلسفه واقعی عید قربان رسیده است.
وی افزود: امروز جامعه اسلامی نیازمند احیای اخلاق، گذشت و مهربانی است و عید قربان میتواند آغاز این تحول باشد.
عید قربان؛ فرصتی برای بازسازی روابط اجتماعی
یکی از نکات مهم در عید قربان، تقویت ارتباطات خانوادگی و اجتماعی است. در بسیاری از خانوادهها، این عید بهانهای برای دیدار دوباره اقوام و رفع کدورتها محسوب میشود.
در ایلام نیز بسیاری از خانوادهها در روز عید قربان به دیدار بزرگان فامیل میروند و سفرههای ساده اما صمیمی در خانهها پهن میشود؛ سنتی که همچنان گرمای روابط انسانی را حفظ کرده است.
زهرا غلامی کارشناس فرهنگی گفت: جامعه امروز با وجود پیشرفت فناوری، دچار نوعی فاصله عاطفی شده و مناسبتهایی مانند عید قربان میتواند این فاصلهها را کمتر کند.
وی افزود: مهمترین ویژگی عید قربان، جمع شدن مردم در کنار یکدیگر و توجه به حال همدیگر است؛ موضوعی که در زندگی ماشینی امروز اهمیت فراوانی دارد.
عیدی برای همه انسانها
اگرچه عید قربان ریشهای عمیق در باورهای اسلامی دارد، اما پیام آن جهانی است؛ پیامی درباره فداکاری، مهربانی و عبور از خودخواهی.
امروز جهان بیش از هر زمان دیگری به این مفاهیم نیاز دارد؛ مفاهیمی که میتواند انسانها را به یکدیگر نزدیکتر کند و روح انسانیت را زنده نگه دارد.
عید قربان در حقیقت یادآور این نکته است که انسان برای رسیدن به آرامش و تعالی، باید از برخی خواستههای خود بگذرد و دیگران را نیز در شادی و نعمت شریک کند؛ فرهنگی که در میان مردم ایران و بهویژه مردم متدین و مهماننواز ایلام، همچنان زنده و جاری است.
انتهای خبر/ر
نظر شما
دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیریت در وب سایت منتشر خواهد شد