به گزارش خبرنگار گروه سیاسی پایگاه خبری تحلیلی «ایلام بیدار»، توزیع یارانههای دولتی زمانی میتواند به تحقق عدالت اقتصادی منجر شود که منابع حمایتی دقیقاً به دست کسانی برسد که جامعه هدف آن هستند؛ موضوعی که در سالهای گذشته، بهویژه در توزیع آرد میان خانوارهای روستایی و عشایری، به دلیل اتکای طولانیمدت به آمارهای سنتی و اطلاعات بهروزرسانینشده با چالشهایی همراه بوده است.
در شرایطی که دولت بخش قابل توجهی از منابع خود را برای تأمین آرد یارانهای اختصاص میدهد، نبود یک نظام دقیق برای شناسایی مصرفکنندگان واقعی میتواند زمینهساز شکلگیری انحراف در توزیع، استفاده غیرواقعی از سهمیهها و محروم ماندن بخشی از خانوارهای واجد شرایط شود؛ مسئلهای که ضرورت بازنگری در شیوه مدیریت این کالای اساسی را بیش از گذشته آشکار کرده است.
استان ایلام نیز به دلیل گستردگی مناطق روستایی، پراکندگی سکونتگاهها و حضور جمعیت قابل توجه عشایری، از جمله استانهایی است که ساماندهی نظام توزیع آرد در آن اهمیت ویژهای دارد. در همین راستا، اجرای سامانه یکپارچه مدیریت آرد کشور موسوم به «سیما» از نیمه مهرماه، آغازگر تغییراتی در شیوه شناسایی، تخصیص و تحویل سهمیه آرد روستایی و عشایری استان شده است؛ تغییری که قرار است اطلاعات پراکنده و بعضاً قدیمی را جایگزین یک نظام یکپارچه و قابل ارزیابی کند.
بر اساس اطلاعات ارائهشده از سوی مسئولان اقتصادی و دستگاههای متولی در استان، این سامانه تنها یک ابزار ثبت اطلاعات نیست، بلکه با اتصال به پایگاههای اطلاعاتی مختلف، وضعیت متقاضیان را از نظر هویت، محل سکونت و الگوی مصرف بررسی میکند تا سهمیه آرد بر مبنای نیاز واقعی خانوارها اختصاص یابد.

با این حال، موفقیت چنین طرحی صرفاً به راهاندازی یک سامانه الکترونیکی وابسته نیست؛ بلکه میزان دقت اطلاعات، نحوه رسیدگی به اعتراضات، دسترسی خانوارهای مناطق دورافتاده و توجه به شرایط خاص زندگی عشایری نیز در تحقق اهداف آن نقش تعیینکننده دارد.
یارانهای که نباید به مقصدهای غیرواقعی برسد
سجاد غلامی، مدیرکل هماهنگی امور اقتصادی استانداری ایلام، در گفتگو با خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی «ایلام بیدار» با اشاره به ضرورت اصلاح ساختار توزیع آرد در مناطق روستایی و عشایری اظهار کرد: شیوه پیشین توزیع این کالا پس از بیش از چهار دهه فعالیت، دیگر پاسخگوی نیازهای امروز نبود و تداوم استفاده از اطلاعات قدیمی و روشهای سنتی، امکان نظارت دقیق بر مصرف واقعی سهمیهها را محدود میکرد.
وی با اشاره به اختلاف قابل توجه قیمت آرد یارانهای و ارزش آن در بازار آزاد افزود: در حال حاضر هر کیسه آرد یارانهای با قیمت ۴۸ هزار تومان در اختیار خانوارهای مشمول قرار میگیرد، در حالی که ارزش همین میزان آرد در بازار آزاد از سه میلیون تومان فراتر میرود؛ بنابراین فاصله قیمتی موجود نشان میدهد که هرگونه انحراف در نظام توزیع میتواند به هدررفت منابع عمومی منجر شود.
مدیرکل هماهنگی امور اقتصادی استانداری ایلام بیان داشت: وقتی دولت برای حمایت از معیشت روستاییان و عشایر چنین یارانه قابل توجهی پرداخت میکند، ضروری است اطمینان حاصل شود که این حمایت به مصرفکننده واقعی میرسد و افراد فاقد شرایط از مزایای آن استفاده نمیکنند.
.jpg)
غلامی با اشاره به برخی مشکلات موجود در سازوکار گذشته تصریح کرد: در بررسیهای انجامشده مواردی مشاهده شده است که افراد فوتشده همچنان در فهرست دریافتکنندگان آرد قرار داشتهاند یا افرادی که صرفاً مالک خانهباغ و واحدهای تفریحی در روستاها بودهاند، بدون برخورداری از سکونت دائمی، از سهمیهای مشابه خانوارهای ساکن روستا استفاده میکردند.
وی ادامه داد: این شرایط نشان میداد که اطلاعات موجود با واقعیت جمعیتی و الگوی زندگی در برخی مناطق تطابق ندارد و اصلاح آن به یک نظام اطلاعاتی دقیق نیازمند است. سامانه سیما با دستور ویژه رئیسجمهور و با هدف جایگزینی مدیریت سنتی با نظارت هوشمند و دادهمحور وارد مرحله اجرا شده است.
شناسایی مصرفکننده واقعی با اتصال اطلاعات چند سامانه
یکی از مهمترین تفاوتهای نظام جدید با شیوه قبلی، استفاده از اطلاعات سامانههای مختلف برای بررسی شرایط متقاضیان است؛ موضوعی که امکان اتکا به اطلاعات خوداظهاری یا فهرستهای قدیمی را کاهش میدهد.
غلامی در این باره گفت: سامانه سیما بهصورت مستقل فعالیت نمیکند، بلکه از طریق ارتباط برخط با سامانه ثبتاحوال، سامانه سیب وزارت بهداشت و سامانه نانینو، اطلاعات مربوط به هویت افراد، وضعیت سکونت و میزان استفاده خانوار از نان یارانهای را مورد بررسی قرار میدهد.
وی افزود: برای نمونه، اگر خانواری در یک روستای فاقد نانوایی بهعنوان متقاضی دریافت آرد خام ثبت شده باشد، اما اطلاعات خرید آن نشان دهد که بخش عمده نیاز نان خود را از نانواییهای شهری تأمین میکند و میزان خرید نیز از سرانه تعیینشده فراتر رفته باشد، این موضوع در ارزیابی سامانه لحاظ میشود و ممکن است سهمیه آرد خام آن خانوار در دوره بعد قطع شود.
مدیرکل هماهنگی امور اقتصادی استانداری ایلام خاطرنشان کرد: در این روش، اطلاعات مربوط به مصرف افراد نیز در کنار مشخصات هویتی و محل سکونت بررسی میشود تا تخصیص سهمیه بر اساس شرایط واقعی انجام گیرد.
.jpg)
وی درباره نحوه تحویل آرد نیز توضیح داد: برای هر متقاضی یک کد اختصاصی به شماره همراه ثبتشده ارسال میشود که اعتبار آن محدود به زمان کوتاه نیست و فرد میتواند آن را هنگام مراجعه به عامل توزیع ارائه کند. پس از ثبت کد در سامانه و تحویل فیزیکی آرد، اطلاعات مربوط به دریافت سهمیه نهایی میشود.
غلامی با تأکید بر ضرورت همکاری دستگاههای اجرایی اضافه کرد: فرمانداران، بخشداران، دهیاران و تشکلهای مرتبط در اجرای این طرح مسئولیت دارند و باید با اطلاعرسانی مناسب و نظارت میدانی، زمینه اجرای دقیق آن را فراهم کنند.
ثبت اطلاعات نزدیک به ۲۰ هزار خانوار روستایی
آمارهای اولیه اجرای سامانه در ایلام نشان میدهد که بخش قابل توجهی از جامعه روستایی استان وارد فرآیند ثبت اطلاعات شدهاند، اما بررسی پروندهها حاکی از آن است که همه افراد ثبتنامشده الزاماً واجد شرایط دریافت سهمیه نخواهند بود.
فتحالله اسکندری، مدیرکل تعاون روستایی استان ایلام، در گفتگو با خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی «ایلام بیدار» اظهار کرد: شبکه تعاون روستایی تاکنون اطلاعات ۱۹ هزار و ۶۶۳ خانوار روستایی را با جمعیتی بیش از ۸۵ هزار نفر در سامانه سیما ثبت کرده است.
وی افزود: ثبت مشخصات خانوارها نخستین مرحله از اجرای طرح است و پس از آن، اطلاعات هر متقاضی از طریق پایگاههای اطلاعاتی مرتبط مورد بررسی قرار میگیرد تا شرایط واقعی دریافت سهمیه مشخص شود.
مدیرکل تعاون روستایی استان ایلام بیان داشت: بر اساس نتایج بررسیهای انجامشده، تاکنون ۶ هزار و ۴۰۰ خانوار با جمعیتی بیش از ۳۰ هزار نفر تمامی شرایط لازم را احراز کرده و وضعیت آنها بهعنوان دریافتکننده فعال تأیید شده است.
اسکندری با اشاره به خروجی دیگر بررسیها تصریح کرد: بیش از چهار هزار خانوار با جمعیتی بالغ بر ۱۸ هزار نفر نیز به دلیل اینکه نیاز مصرفی خود را از طریق خرید نان از نانواییهای ماشینی و شهری تأمین میکردند، از فهرست دریافتکنندگان آرد خام روستایی خارج شدهاند.
وی تأکید کرد: هدف از این فرآیند، محدود کردن دسترسی خانوارهای واجد شرایط نیست، بلکه جلوگیری از اختصاص منابع یارانهای به افرادی است که در عمل نیازی به دریافت آرد خام ندارند.
روستاهای فاقد نانوایی؛ معیار اصلی دریافت سهمیه
یکی از موضوعات مهم در اجرای این طرح، تعیین تکلیف خانوارهایی است که در روستاهای نزدیک شهرها یا مناطق حاشیهای زندگی میکنند؛ مناطقی که ممکن است از نظر تقسیمات جغرافیایی روستا محسوب شوند، اما شرایط مصرف و دسترسی آنها به نانوایی با روستاهای دورافتاده تفاوت داشته باشد.
اسکندری در این باره توضیح داد: جامعه هدف این طرح، روستاهای فاقد نانوایی است و صرف قرار گرفتن یک محل سکونت در محدوده روستایی برای دریافت سهمیه کفایت نمیکند.
وی ادامه داد: خانوارهایی که در روستاهای حاشیه شهرها زندگی میکنند نیز در صورتی که روستای محل سکونت آنها فاقد نانوایی فعال باشد و نان مصرفی خود را از نانواییهای شهری تأمین نکنند، میتوانند مشمول دریافت سهمیه آرد خام شوند.
مدیرکل تعاون روستایی استان ایلام خاطرنشان کرد: میزان سهمیه تعیینشده برای این گروه، ماهانه هشت کیلوگرم به ازای هر نفر است و پس از ثبت اطلاعات، فرآیند راستیآزمایی کد ملی از طریق پایگاه رفاه ایرانیان انجام میشود که معمولاً بین سه روز تا یک هفته زمان میبرد.
این موضوع نشان میدهد که در نظام جدید، موقعیت جغرافیایی خانوار بهتنهایی ملاک نیست و نوع دسترسی به نان و وضعیت واقعی مصرف نیز در تعیین سهمیه نقش دارد.
سهمیه عشایر در فصل کوچ چگونه مدیریت میشود؟
در کنار خانوارهای روستایی، وضعیت عشایر یکی از حساسترین بخشهای اجرای سامانه سیما در استان ایلام است؛ چراکه زندگی این جامعه برخلاف جمعیت ثابت روستایی، با جابهجاییهای فصلی، تغییر محل استقرار و شرایط خاص دسترسی به خدمات همراه است.
استان ایلام نزدیک به ۱۰ هزار خانوار عشایری با جمعیتی بیش از ۶۰ هزار نفر دارد و هرگونه تغییر در شیوه توزیع آرد این جامعه باید با در نظر گرفتن ویژگیهای زندگی عشایری انجام شود.
فرشاد یاسمی، مدیرکل امور عشایری استان ایلام، در گفتگو با خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی «ایلام بیدار» اظهار کرد: اجرای سامانه سیما به معنای حذف سهمیه عشایر نیست، بلکه هدف اصلی آن ساماندهی اطلاعات و اطمینان از اختصاص آرد به خانوارهایی است که واقعاً زندگی عشایری دارند.
وی افزود: تاکنون حدود چهار هزار نفر در سامانه بهعنوان دریافتکننده قطعی و فعال تأیید شدهاند و بررسی سایر پروندهها نیز به دلیل وجود نقص در اطلاعات یا مغایرت مستندات همچنان ادامه دارد.
مدیرکل امور عشایری استان ایلام بیان داشت: در گذشته، بخشی از اطلاعات مربوط به جامعه عشایری بر اساس دفترچهها و آمارهای کاغذی تنظیم میشد و همین مسئله امکان بروز خطا یا استفاده افراد فاقد شرایط از سهمیه را فراهم میکرد. اکنون با استفاده از اطلاعات برخط، امکان بررسی دقیقتر وضعیت متقاضیان فراهم شده است.
یاسمی با اشاره به نگرانیهای موجود درباره جابهجاییهای فصلی عشایر تصریح کرد: زندگی عشایری اقتضائات خاص خود را دارد و نمیتوان همان معیارهای مربوط به خانوارهای ثابت شهری و روستایی را بدون توجه به شرایط کوچ برای این جامعه در نظر گرفت.
وی ادامه داد: برای جلوگیری از بروز مشکل در این زمینه، مدیران عامل شرکتها و تعاونیهای عشایری آموزشهای لازم را دریافت کردهاند و خانوارهایی که در جریان کوچ با تغییر محل استقرار یا مغایرت اطلاعات مواجه میشوند، میتوانند با مراجعه به ادارات امور عشایری شهرستانها، اطلاعات و محل سکونت خود را اصلاح کنند.
مدیرکل امور عشایری استان ایلام خاطرنشان کرد: امکان ثبت اعتراض در سامانه نیز پیشبینی شده است و در صورت رفع نقص اطلاعات و تأیید شرایط، سهمیه ماهانه ۱۲ کیلوگرم به ازای هر نفر برای دورههای بعد برقرار خواهد شد.
عدالت در توزیع آرد نیازمند نظارت میدانی است
اجرای سامانه سیما را میتوان گامی مهم در تغییر رویکرد مدیریت یارانه آرد از شیوههای مبتنی بر آمارهای سنتی به نظامی مبتنی بر اطلاعات و راستیآزمایی دانست؛ تغییری که در صورت اجرای صحیح میتواند از هدررفت منابع عمومی جلوگیری کرده و سهمیهها را به سمت خانوارهای نیازمند هدایت کند.
با این وجود، نباید فراموش کرد که استان ایلام به دلیل شرایط جغرافیایی خاص، پراکندگی روستاها و گستردگی مناطق عشایری، با محدودیتهایی روبهرو است که ممکن است اجرای یکسان فرآیندهای الکترونیکی را در همه نقاط دشوار کند.
.jpg)
ضعف پوشش اینترنت در برخی مناطق کوهستانی و دورافتاده، احتمال ثبت ناقص اطلاعات، دشواری دسترسی برخی خانوارها به خدمات اداری و ضرورت هماهنگی سهمیهها با زمانبندی کوچ عشایر، از جمله موضوعاتی است که باید در ادامه اجرای طرح مورد توجه قرار گیرد.
از سوی دیگر، کاهش سهمیه یا حذف یک خانوار از فهرست دریافتکنندگان، زمانی میتواند اقدامی درست و قابل دفاع باشد که بر اساس اطلاعات دقیق و امکان اعتراض و رسیدگی مؤثر انجام شود؛ چراکه خطای اطلاعاتی نباید به محرومیت خانوارهای واجد شرایط منجر شود.
در این میان، نقش دهیاران، تعاونیهای روستایی و عشایری و دستگاههای اجرایی شهرستانها در شناسایی مشکلات و راهنمایی متقاضیان اهمیت زیادی دارد. نظارت میدانی و پاسخگویی به اعتراضات باید در کنار امکانات فنی سامانه قرار گیرد تا فاصله میان اطلاعات ثبتشده و واقعیت زندگی مردم به حداقل برسد.
در نهایت، ارزش واقعی اجرای سامانه سیما نه در تعداد پروندههای ثبتشده و نه در میزان سهمیههای حذفشده، بلکه در میزان موفقیت آن برای رساندن یارانه آرد به مصرفکنندگان واقعی مشخص خواهد شد؛ مسیری که باید همزمان دو هدف اساسی را دنبال کند: جلوگیری از سوءاستفاده از منابع عمومی و صیانت از حق روستاییان و عشایری که معیشت و دسترسی آنها به نان به این حمایت دولتی وابسته است.
اگر این دو هدف در کنار یکدیگر محقق شوند، هوشمندسازی توزیع آرد در ایلام میتواند فراتر از یک تغییر اداری، به الگویی برای مدیریت عادلانهتر یارانههای اساسی تبدیل شود؛ الگویی که در آن نه سهمیهای به نام افراد غیرواقعی باقی بماند و نه خانواری به دلیل فاصله جغرافیایی، شرایط خاص زندگی یا نقص اطلاعات از حق قانونی خود محروم شود.
انتهای خبر/ر

نظر شما
دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیریت در وب سایت منتشر خواهد شد