به گزارش خبرنگار گروه سیاسی پایگاه خبری تحلیلی «ایلام بیدار»، اربعین حسینی دیگر تنها یک مناسبت مذهبی نیست؛ پدیدهای اجتماعی، فرهنگی و تمدنی است که هر سال میلیونها انسان را از ملیتها، زبانها و فرهنگهای مختلف در مسیر عشق به حضرت اباعبدالله الحسین(ع) گرد هم میآورد. در این میان، استان ایلام و مرز بینالمللی مهران طی دو دهه اخیر به مهمترین گذرگاه زائران ایرانی و یکی از نمادهای خدمترسانی مردمی تبدیل شدهاند؛ مسیری که امروز نهتنها محل عبور زائران، بلکه جلوهای از وحدت ملی، همدلی اجتماعی و سرمایه عظیم فرهنگی جمهوری اسلامی ایران به شمار میرود.
اربعین؛ میراثی که قرنها زنده مانده است
حسین عباسی پژوهشگر مسائل تاریخی در گفتگو با خبرنگار ایلام بیدار گفت: واقعه عاشورا در سال ۶۱ هجری قمری، نقطه آغاز حرکتی بود که پیام آن هرگز در تاریخ خاموش نشد. اگرچه حکومتهای مختلف در طول قرنها تلاش کردند یاد و نام امام حسین(ع) را کمرنگ کنند، اما زیارت اربعین همواره به عنوان یکی از مهمترین جلوههای زنده نگه داشتن نهضت عاشورا باقی ماند.
وی افزود: در منابع تاریخی آمده است که نخستین زائر اربعین، جابر بن عبدالله انصاری بود که چهل روز پس از واقعه عاشورا خود را به کربلا رساند. این حرکت، بعدها به سنتی ماندگار تبدیل شد؛ سنتی که با وجود فشار حکومتهای اموی، عباسی و سپس رژیم بعث عراق، هیچگاه متوقف نشد.
عباسی گفت: در دوران حکومت صدام حسین، برگزاری مراسم اربعین با شدیدترین محدودیتها همراه بود. بسیاری از عاشقان اهل بیت(ع) تنها به جرم پیادهروی به سمت کربلا بازداشت، زندانی یا حتی اعدام شدند، اما همین فشارها سبب شد فرهنگ مقاومت در کنار فرهنگ زیارت شکل بگیرد.
.jpg)
وی تصریح کرد: پس از سقوط رژیم بعث در سال ۲۰۰۳، مسیر اربعین بار دیگر جان گرفت و ظرف مدت کوتاهی به بزرگترین اجتماع مذهبی جهان تبدیل شد؛ اجتماعی که امروز میلیونها نفر از دهها کشور دنیا در آن حضور پیدا میکنند.
مهران؛ از یک گذرگاه مرزی تا قلب تپنده اربعین ایران
اگر اربعین را بزرگترین حرکت مردمی جهان بدانیم، بدون تردید مرز مهران مهمترین دروازه ورود زائران ایرانی به این حرکت عظیم است.
استان ایلام که سالها در دوران دفاع مقدس خط مقدم مقاومت بود، امروز در عرصهای متفاوت، میزبان میلیونها زائری است که با عشق به امام حسین(ع) راهی کربلا میشوند.
در سالهای ابتدایی شکلگیری موج گسترده سفرهای اربعین، امکانات مرز مهران بسیار محدود بود. مسیرهای ارتباطی، ظرفیت پارکینگها، پایانههای مسافری، مراکز درمانی و امکانات رفاهی پاسخگوی حجم بالای زائران نبود و هر سال مشکلات متعددی در حوزه حملونقل، اسکان و خدمات عمومی ایجاد میشد.
اما با افزایش استقبال مردم، توسعه زیرساختها نیز در دستور کار قرار گرفت. تعریض جادههای منتهی به مهران، احداث پارکینگهای بزرگ، توسعه پایانه شهید رئیسی (برکت)، افزایش ظرفیت حملونقل عمومی، تجهیز مراکز درمانی، ایجاد موکبهای متعدد، توسعه شبکه آب، برق و مخابرات و استقرار دستگاههای امدادی، تنها بخشی از اقداماتی است که طی سالهای گذشته چهره مرز مهران را متحول کرده است.
امروز مهران تنها یک مرز نیست؛ بلکه شهری است که در ایام اربعین با مشارکت مردم، دستگاههای اجرایی، نیروهای امدادی، نهادهای خدماترسان و هزاران خادم داوطلب، به بزرگترین مرکز خدمترسانی زائران کشور تبدیل میشود.
خدمترسانی؛ سرمایهای که با مردم معنا پیدا کرد
حجت الاسلام عمران احمدی استاد حوزه و دانشگاه در گفتگو با خبرنگار ایلام بیدار گفت: یکی از مهمترین ویژگیهای اربعین، مردمی بودن آن است؛ ویژگیای که شاید در هیچ رویداد دیگری با این گستردگی دیده نشود.
.jpg)
وی افزود: در ایلام نیز بخش مهمی از خدمات اربعین توسط مردم ارائه میشود. خانوادههایی که خانههای خود را در اختیار زائران قرار میدهند، جوانانی که داوطلبانه در موکبها فعالیت میکنند، کشاورزانی که محصولات خود را نذر زائران میکنند و خیرانی که هزینههای پذیرایی، اسکان و درمان را تقبل میکنند، همگی بخشی از سرمایه اجتماعی بزرگی هستند که اربعین را به الگویی کمنظیر از مشارکت مردمی تبدیل کرده است.
احمدی گفت: در کنار این مشارکت مردمی، دستگاههای اجرایی نیز هر سال با برنامهریزی گسترده در حوزه حملونقل، امنیت، بهداشت، درمان، مدیریت ترافیک، تأمین آب و برق، ارتباطات و خدمات شهری تلاش میکنند شرایطی مناسب برای تردد میلیونها زائر فراهم کنند.
وی تصریح کرد: آنچه امروز در مهران دیده میشود، حاصل سالها تجربه، هماهنگی بینبخشی و سرمایهگذاری در زیرساختهایی است که نقش این مرز را در میزبانی از بزرگترین اجتماع مذهبی جهان تثبیت کرده است.
اربعین؛ جلوهای از وحدت امت اسلامی و سرمایه اجتماعی ملتها
حجتالاسلام الهنور کریمیتبار امام جمعه ایلام در گفتگو با خبرنگار ایلام بیدار گفت: اربعین در سالهای اخیر از یک آیین مذهبی صرف فراتر رفته و به پدیدهای اجتماعی، فرهنگی و حتی تمدنی تبدیل شده است. در این اجتماع عظیم، میلیونها انسان از دهها کشور جهان، با زبانها، فرهنگها و قومیتهای مختلف، در کنار یکدیگر مسیری واحد را طی میکنند؛ مسیری که مقصد آن تنها کربلا نیست، بلکه نمایش عملی مفاهیمی همچون ایثار، برادری، همدلی و کرامت انسانی است.
وی افزود: در این حرکت عظیم، تفاوتهای قومی، نژادی، زبانی و حتی ملیتی رنگ میبازد و آنچه محور قرار میگیرد، محبت به اهلبیت(ع) و آرمانهای نهضت عاشورا است. شاید همین ویژگی باشد که بسیاری از اندیشمندان، اربعین را یکی از کمنظیرترین جلوههای همبستگی اجتماعی در جهان معاصر میدانند.
امام جمعه ایلام خاطرنشان کرد: برخلاف بسیاری از اجتماعات بزرگ دنیا که بر پایه ساختارهای رسمی، تشریفات و هزینههای سنگین برگزار میشوند، اربعین بر دوش مردم استوار است؛ مردمی که بدون چشمداشت مالی، با تمام توان از زائران پذیرایی میکنند و فرهنگ خدمت را به نمایش میگذارند.
ایلام؛ استان میزبان، استان خادم
استان ایلام طی سالهای گذشته به عنوان مهمترین مسیر تردد زائران اربعین، تجربهای ارزشمند در مدیریت این رویداد بزرگ به دست آورده است. از استانداری و فرمانداریها گرفته تا شهرداریها، نیروهای امدادی، پلیس، هلالاحمر، اورژانس، دانشگاه علوم پزشکی، راهداری، شرکتهای خدماترسان، نیروهای نظامی و انتظامی، همگی ماهها پیش از آغاز اربعین وارد میدان میشوند تا شرایطی مناسب برای خدمترسانی فراهم شود.
اما آنچه ایلام را از بسیاری از نقاط دیگر متمایز میکند، تنها فعالیت دستگاههای اجرایی نیست؛ بلکه حضور گسترده مردم است. در بسیاری از شهرها و روستاهای استان، موکبهای مردمی با تکیه بر نذورات و مشارکت داوطلبانه شکل میگیرند و خدماتی همچون اسکان، تغذیه، خدمات فرهنگی، پزشکی و رفاهی را به زائران ارائه میدهند.
این مشارکت گسترده نشان میدهد که اربعین در ایلام تنها یک رویداد تقویمی نیست، بلکه بخشی از فرهنگ عمومی مردم استان شده است؛ فرهنگی که ریشه در مهماننوازی، دینداری و روحیه ایثار مردم این خطه دارد.
خدمترسانی اربعین؛ تجربهای که هر سال کاملتر میشود
نگاهی به روند برگزاری اربعین در سالهای گذشته نشان میدهد که کیفیت خدمات ارائهشده در مرز مهران بهصورت مستمر ارتقا یافته است. توسعه جادهها، افزایش ظرفیت پارکینگها، تجهیز پایانههای مسافری، راهاندازی سامانههای هوشمند مدیریت ترافیک، افزایش ناوگان حملونقل عمومی، توسعه مراکز درمانی، تقویت زیرساختهای ارتباطی، بهبود خدمات آب، برق و مخابرات و افزایش تعداد موکبها، بخشی از این روند رو به رشد است.
تجربه سالهای گذشته همچنین نشان داده است که مدیریت اربعین بدون هماهنگی میان دستگاههای مختلف امکانپذیر نیست. تشکیل قرارگاههای تخصصی، برنامهریزی مشترک میان استانهای معین، حضور نیروهای داوطلب، استفاده از ظرفیت فناوریهای نوین و مشارکت بخش خصوصی، موجب شده است خدماترسانی هر سال نسبت به گذشته منسجمتر شود.
البته افزایش تعداد زائران نیز به معنای افزایش مسئولیتهاست. مدیریت ترافیک، تأمین ناوگان حملونقل، حفظ سلامت زائران، مدیریت پسماند، تأمین آب آشامیدنی، کنترل شرایط جوی و حفظ ایمنی همچنان از مهمترین چالشهایی است که نیازمند برنامهریزی مستمر و آیندهنگرانه است.
پیام اربعین در دنیای امروز؛ مقاومت، همدلی و امید
جهان امروز با بحرانهای متعددی همچون جنگ، ناامنی، شکافهای اجتماعی، گسترش فردگرایی، بیاعتمادی و چالشهای فرهنگی روبهرو است. در چنین شرایطی، اربعین تصویری متفاوت از روابط انسانی ارائه میدهد؛ تصویری که در آن، خدمت جای رقابت، همدلی جای اختلاف و ایثار جای منفعتطلبی را میگیرد.
فرهنگ اربعین نشان میدهد که میتوان میلیونها نفر را بدون اجبار و تنها بر پایه باورهای مشترک، در کنار یکدیگر گرد آورد. در این اجتماع عظیم، امنیت، نظم، مشارکت مردمی و مسئولیتپذیری به شکلی طبیعی شکل میگیرد و همین موضوع، اربعین را به الگویی قابل تأمل برای بسیاری از پژوهشگران علوم اجتماعی تبدیل کرده است.
از سوی دیگر، پیام نهضت عاشورا که در اربعین بازخوانی میشود، همچنان برای جوامع امروز معنا دارد. عدالتخواهی، دفاع از کرامت انسانی، مقابله با ظلم، حفظ عزت و ایستادگی در برابر انحراف، مفاهیمی هستند که محدود به یک مقطع تاریخی نیستند و در هر زمان میتوانند الهامبخش ملتها باشند.
اربعین؛ فرصتی برای توسعه استان ایلام
علاوه بر ابعاد فرهنگی و مذهبی، اربعین ظرفیتهای مهمی برای توسعه استان ایلام نیز ایجاد کرده است. توسعه زیرساختهای حملونقل، افزایش سرمایهگذاری در حوزه خدمات، رونق فعالیتهای اقتصادی، ایجاد فرصتهای شغلی موقت و دائمی، معرفی ظرفیتهای گردشگری و فرهنگی استان و افزایش تعاملات میان استانهای مختلف، از جمله فرصتهایی است که در سایه این رویداد بزرگ شکل گرفته است.
با این حال، کارشناسان معتقدند بهرهگیری از این ظرفیت نیازمند برنامهریزی بلندمدت است؛ به گونهای که زیرساختهای ایجادشده تنها محدود به ایام اربعین نباشند و در طول سال نیز به توسعه اقتصادی، گردشگری و رفاه مردم استان کمک کنند.
ربعین؛ سرمایهای برای آینده جهان اسلام
اربعین امروز تنها یک مناسبت مذهبی یا آیین زیارتی نیست، بلکه به سرمایهای فرهنگی و اجتماعی برای جهان اسلام تبدیل شده است؛ سرمایهای که هر سال ابعاد تازهای از ظرفیتهای مردمی، همبستگی دینی و همکاری میان ملتها را به نمایش میگذارد. حضور میلیونها زائر از کشورهای مختلف، بدون فراخوانهای تبلیغاتی گسترده و تنها با انگیزهای برخاسته از ایمان و محبت به اهلبیت(ع)، نشان میدهد که فرهنگ عاشورا همچنان یکی از قدرتمندترین پیوندهای اجتماعی در میان مسلمانان است.
این اجتماع عظیم همچنین فرصتی برای معرفی چهره واقعی فرهنگ اسلامی به جهانیان است؛ فرهنگی که بر پایه کرامت انسان، مهماننوازی، بخشش، تعاون و مسئولیتپذیری اجتماعی استوار است. در طول مسیر اربعین، زائران نه تنها پذیرای خدمات موکبها هستند، بلکه خود نیز در بسیاری از مواقع به خادمان دیگران تبدیل میشوند و این چرخه خدمت، جلوهای از جامعهای مبتنی بر همدلی و ایثار را به تصویر میکشد.
مهران؛ دروازهای راهبردی برای دیپلماسی مردمی
مرز بینالمللی مهران طی سالهای اخیر نقشی فراتر از یک گذرگاه مرزی پیدا کرده است. این مرز اکنون به یکی از مهمترین نمادهای دیپلماسی مردمی جمهوری اسلامی ایران تبدیل شده؛ جایی که میلیونها زائر ایرانی و غیرایرانی، نخستین تصویر خود از میزبانی ایرانی را تجربه میکنند.
این جایگاه، مسئولیت مدیران و مردم استان ایلام را دوچندان کرده است. هر اقدام در حوزه ساماندهی تردد، ارتقای خدمات، حفظ نظم، رعایت کرامت زائران و توسعه زیرساختها، نهتنها بر کیفیت سفر اربعین اثر میگذارد، بلکه تصویری از توان مدیریتی، فرهنگ میزبانی و سرمایه اجتماعی ایران را نیز به نمایش میگذارد.
تجربه سالهای گذشته نشان داده است که هر اندازه برنامهریزیها زودتر آغاز شود و هماهنگی میان دستگاههای اجرایی، نیروهای امدادی، خدماترسان، موکبها و گروههای مردمی افزایش یابد، رضایتمندی زائران نیز بیشتر خواهد بود. از همین رو، برنامهریزی برای اربعین نباید محدود به چند هفته منتهی به این مراسم باشد، بلکه باید فرآیندی مستمر و مبتنی بر ارزیابی تجربههای سالهای گذشته باشد.
خدمت به زائر؛ افتخاری که به فرهنگ عمومی ایلام تبدیل شده است
یکی از ویژگیهای برجسته استان ایلام در سالهای اخیر، نهادینه شدن فرهنگ خدمت به زائران است. در روزهای اربعین، بسیاری از خانوادهها، اصناف، گروههای جهادی، هیئتهای مذهبی، جوانان و خیران، با احساس مسئولیتی مثالزدنی در عرصه خدمت حاضر میشوند.
این روحیه، یادآور همان فرهنگ ایثار و همبستگی است که مردم ایلام در سالهای دفاع مقدس از خود نشان دادند. اگر دیروز این استان در خط مقدم دفاع از تمامیت ارضی کشور قرار داشت، امروز در خط مقدم میزبانی از بزرگترین اجتماع مذهبی جهان قرار گرفته است؛ میزبانیای که نه از سر وظیفه اداری، بلکه از سر عشق و اعتقاد انجام میشود.
همین سرمایه اجتماعی، مهمترین پشتوانه برای عبور از چالشهای احتمالی و ارتقای کیفیت خدمات در سالهای آینده خواهد بود. هیچ زیرساختی به اندازه اعتماد، مشارکت و همدلی مردم نمیتواند ضامن موفقیت برگزاری اربعین باشد.
اربعین و شرایط امروز؛ پیام وحدت در برابر تفرقه
تحولات سالهای اخیر در منطقه و جهان، بیش از گذشته اهمیت پیام اربعین را آشکار کرده است. در دورانی که بسیاری از جوامع با جنگ، افراطگرایی، شکافهای اجتماعی، بحران هویت و گسترش بیاعتمادی روبهرو هستند، اربعین تصویری متفاوت از همزیستی، همکاری و همدلی ارائه میدهد.
راهپیمایی اربعین نشان میدهد که ملتها میتوانند فارغ از تفاوتهای قومی، زبانی و ملی، حول ارزشهای مشترک گرد هم آیند و الگویی از مشارکت داوطلبانه و مسئولانه را به نمایش بگذارند. این پیام، محدود به مسلمانان یا شیعیان نیست، بلکه دعوتی جهانی به کرامت انسانی، عدالت، آزادگی و مقابله با ظلم است؛ همان آرمانهایی که نهضت عاشورا بر پایه آن شکل گرفت و امروز نیز میتواند الهامبخش ملتها باشد.
از این منظر، اربعین تنها یادبود یک واقعه تاریخی نیست، بلکه جریانی زنده و اثرگذار است که هر سال، ظرفیتهای فرهنگی، اجتماعی و انسانی خود را در مقیاسی جهانی به نمایش میگذارد.
اربعین حسینی، روایت پیوند تاریخ، ایمان و مسئولیت اجتماعی است؛ روایتی که از زیارت جابر بن عبدالله انصاری آغاز شد و امروز به بزرگترین اجتماع مردمی جهان رسیده است. در این مسیر، استان ایلام و مرز مهران نهتنها یک گذرگاه جغرافیایی، بلکه نمادی از میزبانی، ایثار و انسجام ملی شدهاند.
تجربه سالهای گذشته نشان میدهد که توسعه زیرساختها، هماهنگی میان دستگاههای اجرایی و مشارکت گسترده مردم، خدمات اربعین را به سطحی کمسابقه رسانده است، اما حفظ این جایگاه نیازمند برنامهریزی مستمر، نگاه آیندهنگر و بهرهگیری از تجربههای گذشته است.
امروز اربعین، علاوه بر یک حرکت عظیم معنوی، فرصتی برای تقویت سرمایه اجتماعی، نمایش توان مدیریتی کشور، توسعه استان ایلام و ترویج فرهنگ همدلی و خدمت به شمار میرود. اگر این ظرفیت بزرگ بهدرستی مدیریت و تقویت شود، مهران همچنان قلب تپنده مسیر عاشقی و ایلام، پرچمدار فرهنگ میزبانی و خدمت در بزرگترین اجتماع انسانی جهان باقی خواهد ماند.
انتهای خبر/ر
نظر شما
دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیریت در وب سایت منتشر خواهد شد