به گزارش خبرنگار گروه اقتصادی پایگاه خبری تحلیلی «ایلام بیدار»، در روزگاری که بسیاری از طرحهای صنعتی برای رسیدن به مرحله تولید، چشمانتظار سرمایههای کلان، تجهیزات پیشرفته و حمایتهای گسترده هستند، گاهی در گوشهای از یک شهر کوچک، افرادی با کمترین امکانات دست به کارهایی میزنند که میتواند بخشی از نیازهای جامعه را برطرف کند؛ افرادی که بهجای تسلیم شدن در برابر محدودیتها، از دل داشتههای اندک خود فرصتی برای خلق و نوآوری میسازند.
در شهرستان آبدانان استان ایلام، علی نجات دانیالی، مخترع و بسیجی مبتکر، نمونهای از همین ظرفیت کمتر دیدهشده است؛ فردی که توانسته با تکیه بر دانش تجربی، خلاقیت فنی و استفاده از آهنآلات مستعمل، ۱۳ اختراع را به ثبت برساند و در کارگاهی ساده در شهرک صنعتی آبدانان، مجموعهای از تجهیزات کاربردی در حوزههای کشاورزی، خدمات شهری و صنعت طراحی و تولید کند.
داستان دانیالی تنها روایت ساخت چند دستگاه و ثبت چند اختراع نیست؛ بلکه حکایت ظرفیت انسانی و فنی در مناطقی است که شاید در نگاه نخست از زیرساختهای گسترده صنعتی برخوردار نباشند، اما نیروهای خلاق آنها میتوانند با کمترین امکانات، ایدههایی برای حل مشکلات واقعی جامعه ارائه دهند.
امروز، شنبه ۳۰ آبان ۱۴۰۵، همزمان با هفته بسیج و در روزی که با عنوان «بسیج، همدلی، خدمت و پیشرفت» نامگذاری شده است، بازخوانی تجربه این مخترع آبدانانی فرصتی برای توجه دوباره به نقش خلاقیت، خودباوری، تولید داخلی و حمایت از استعدادهای بومی است؛ ظرفیتی که اگر بهدرستی شناسایی شود، میتواند از یک کارگاه کوچک به مجموعهای اثرگذار در اقتصاد منطقه تبدیل شود.
۱۳ اختراع با تکیه بر امکانات محدود؛ وقتی خلاقیت جای سرمایه را میگیرد
علی نجات دانیالی در گفتوگو با خبرنگار گروه اقتصادی پایگاه خبری تحلیلی «ایلام بیدار» با اشاره به فعالیتهای خود در حوزه اختراعات و تولید تجهیزات صنعتی اظهار کرد: در سالهای اخیر موفق شدهام ۱۳ اختراع را به ثبت برسانم که بیشتر آنها در حوزه خدمات شهری، کشاورزی و ساخت تجهیزات و سازههای سبک قرار دارند.

وی افزود: تلاش من همواره این بوده است که ابتدا مشکلات و نیازهای واقعی مردم را شناسایی کنم و سپس با استفاده از دانش فنی و تجربه عملی، وسیلهای برای رفع آن مشکلات طراحی و تولید کنم.
این مخترع آبدانانی با اشاره به محدودیت امکانات در مسیر ساخت دستگاهها بیان داشت: تقریباً تمام طرحهای من با استفاده از آهنآلات و قطعات مستعمل ساخته شدهاند. اعتقاد دارم اگر بخواهیم برای شروع هر کاری منتظر فراهم شدن همه امکانات و تجهیزات پیشرفته بمانیم، ممکن است هیچوقت فرصت تولید پیدا نکنیم.
دانیالی ادامه داد: بسیاری از قطعاتی که در نگاه دیگران بلااستفاده هستند، میتوانند با کمی خلاقیت و تغییر در ساختار، به بخشی از یک دستگاه جدید تبدیل شوند. همین نگاه باعث شده است که در کارگاه خود از امکانات موجود بهترین استفاده را داشته باشم.
این رویکرد، علاوه بر کاهش هزینههای ساخت، نمونهای از استفاده مجدد از مواد و تجهیزات مستعمل است؛ موضوعی که در شرایط افزایش هزینههای تولید میتواند برای کارگاههای کوچک و تولیدکنندگان محلی اهمیت اقتصادی داشته باشد.
دستگاه توریبافی؛ تولید بومی در برابر تجهیزات گرانقیمت
یکی از مهمترین طرحهای دانیالی در حوزه تجهیزات صنعتی، طراحی و ساخت دستگاه توریبافی است؛ دستگاهی که تمام مراحل طراحی و ساخت آن در کارگاه شخصی این مخترع انجام شده و برای تولید انواع توری با کاربردهای مختلف مورد استفاده قرار میگیرد.
وی در تشریح قابلیتهای این دستگاه گفت: این مجموعه توانایی تولید توری با چشمههای یک تا ۵۰ میلیمتر را دارد و میتواند مفتولهای شماره ۲ تا ۶ را پوشش دهد. به همین دلیل، در بخشهای مختلف صنعتی، کشاورزی و حتی ساختوساز قابلیت استفاده دارد.

دانیالی با بیان اینکه ساختار اصلی دستگاه از قطعاتی مانند غلتک، تسمههای صنعتی و قوطیهای فلزی تشکیل شده است، افزود: برای راهاندازی این مجموعه از موتورهای ژنراتوری و تجهیزات برق سهفاز و تکفاز استفاده کردهام.
وی قابلحمل بودن و امکان نصب دستگاه در محیطهای محدود را از دیگر ویژگیهای آن عنوان کرد و گفت: یکی از اهدافم این بوده که تولیدکنندگان کوچک نیز بتوانند بدون نیاز به سالنهای بزرگ صنعتی و سرمایهگذاری سنگین، از چنین تجهیزاتی استفاده کنند.
به گفته این مخترع، هزینه ساخت نمونه بومی این دستگاه در مقایسه با نمونههای صنعتی خارجی بهمراتب کمتر است و همین مسئله زمینه توجه برخی تولیدکنندگان محلی به تهیه نمونههای مشابه را فراهم کرده است.
از زبالهدانهای گالوانیزه تا تجهیزات موردنیاز شهرداریها
فعالیت دانیالی تنها به ساخت تجهیزات صنعتی محدود نمیشود و بخشی از تولیدات کارگاه او به نیازهای مدیریت شهری و خدمات عمومی اختصاص دارد.
طراحی و تولید نسل جدید سطلهای زباله گالوانیزه از جمله فعالیتهایی است که این مخترع در سالهای اخیر دنبال کرده است؛ محصولاتی که با هدف افزایش دوام، کاهش وزن و پایین آوردن هزینههای تهیه تجهیزات خدمات شهری طراحی شدهاند.

دانیالی در این باره گفت: در حال حاضر سفارشهایی از سوی شهرداریها و دهیاریهای استان ایلام و حتی برخی مناطق استانهای همجوار دریافت میکنیم و تلاش داریم محصولاتی تولید کنیم که ضمن برخورداری از کیفیت مناسب، از نظر اقتصادی نیز برای مجموعههای خدمات شهری مقرونبهصرفه باشند.
این بخش از فعالیتهای کارگاه نشان میدهد که اختراعات و توانمندیهای فنی زمانی میتوانند به ارزش اقتصادی تبدیل شوند که از مرحله ایده و ساخت نمونه اولیه عبور کنند و به تولید محصول موردنیاز بازار برسند.
از سوی دیگر، استفاده شهرداریها و دهیاریها از تولیدات کارگاههای بومی میتواند زمینه رونق کسبوکارهای کوچک، کاهش وابستگی به محصولات خارج از استان و ایجاد فرصتهای شغلی را فراهم کند.
کشاورزی زیر چتر نوآوری؛ ساخت ابزارهای ارزان برای کشاورزان
بخش دیگری از اختراعات این مبتکر آبدانانی به حوزه کشاورزی اختصاص دارد؛ بخشی که به دلیل سهم فعالیتهای زراعی و باغی در اقتصاد بسیاری از مناطق استان ایلام، ظرفیت قابلتوجهی برای توسعه تولیدات بومی دارد.
دستگاه دروگر بومیسازیشده، فرغون خودکار و دستگاه سنگچین همکاره از جمله تجهیزاتی هستند که دانیالی برای پاسخگویی به بخشی از نیازهای این حوزه طراحی کرده است.
وی درباره انگیزه خود از ساخت این تجهیزات اظهار کرد: بسیاری از کشاورزان توان خرید دستگاهها و ادوات گرانقیمت را ندارند و همین موضوع باعث میشود بخشی از کارهای آنها همچنان با روشهای سنتی و هزینههای بالای نیروی انسانی انجام شود.
وی افزود: هدفم این بوده است که ابزارهایی ساده، سبک و ارزان طراحی کنم تا کشاورزان بتوانند با هزینه کمتری بخشی از فعالیتهای خود را انجام دهند و فشار کار و هزینههای تولید را کاهش دهند.
این مخترع معتقد است که بومیسازی ادوات کشاورزی متناسب با شرایط منطقه، میتواند یکی از راهکارهای کاهش هزینههای تولید باشد؛ بهویژه اگر این تجهیزات با مشارکت کشاورزان و بر اساس نیازهای واقعی مزارع و زمینهای کشاورزی طراحی شوند.
در چنین شرایطی، حمایت از مخترعانی که شناخت مستقیم از مشکلات کشاورزان دارند، میتواند مسیر ارتباط میان تجربه میدانی، دانش فنی و تولید صنعتی را کوتاهتر کند.
سامانه ابر بارانزای طبیعی؛ ایدهای بلندپروازانه در کارگاه آبدانان
در میان طرحهای متعدد دانیالی، سامانه ابر بارانزای طبیعی از جمله ایدههایی است که به دلیل موضوع فعالیت و هدفگذاری آن، توجه بیشتری را به خود جلب میکند.
این دستگاه با هدف افزایش رطوبت و ایجاد شرایط تشکیل ابر طبیعی در مقیاس محدود طراحی شده و ساخت آن، بنا بر گفته مخترع، حدود دو سال زمان برده است.
دانیالی درباره جزئیات این طرح گفت: برای ساخت این سامانه از آهنآلات مستعمل، سیستمهای تقطیر، مولد ولتاژ، فنهای انتقال بخار و یک مخزن آب با ظرفیت هزار و ۵۰۰ لیتر استفاده کردهام.
وی افزود: هزینه ساخت نمونه اولیه این دستگاه حدود ۶ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان بوده و تلاش کردهام با استفاده از امکانات موجود، طرحی را اجرا کنم که در صورت توسعه و انجام بررسیهای تکمیلی، امکان استفاده از آن در مقیاسهای بزرگتر بررسی شود.
این مخترع ادامه داد: اگر بتوانیم نمونههای بزرگتر و کاملتری از این سامانه بسازیم و عملکرد آن مورد تأیید مراکز تخصصی قرار بگیرد، میتوان ظرفیت استفاده از آن را در زمینهای دیم و مناطق کوهستانی بررسی کرد.
البته عملکرد سامانههای مرتبط با بارورسازی یا ایجاد ابر، موضوعی تخصصی در حوزه هواشناسی و علوم جو است و صرف ساخت یک نمونه اولیه به معنای اثبات توانایی آن در ایجاد بارش نیست. از این رو، ارزیابی علمی، آزمایشهای کنترلشده و بررسی نتایج توسط متخصصان مربوطه برای تعیین میزان کارایی این طرح ضروری است.
با این حال، نفس تلاش برای تبدیل یک ایده به نمونه اولیه، آن هم در یک کارگاه کوچک و با هزینهای محدود، نشاندهنده ظرفیتی است که میتواند با هدایت علمی و حمایت پژوهشی مسیر دقیقتری برای توسعه پیدا کند.
کارگاه کوچک، ظرفیت بزرگ؛ حلقه مفقوده حمایت از مخترعان بومی
یکی از مسائل مهم در مسیر فعالیت مخترعان و تولیدکنندگان کوچک، فاصله میان ثبت اختراع و ورود محصول به بازار است؛ فاصلهای که گاهی به دلیل نبود سرمایه در گردش، محدودیت تجهیزات، دشواری تأمین مواد اولیه و دسترسی نداشتن به بازار فروش، مانع توسعه ایدههای خلاقانه میشود.
تجربه دانیالی نیز نشان میدهد که برخورداری از توانایی طراحی و ساخت دستگاه، بهتنهایی برای تبدیل یک کارگاه کوچک به واحد تولیدی پایدار کافی نیست و این مسیر به حمایتهای هدفمند نیاز دارد.
تأمین تسهیلات متناسب با ظرفیت تولید، فراهم کردن امکان استفاده از تجهیزات کارگاهی، معرفی محصولات به دستگاههای اجرایی، حمایت از بازاریابی و ایجاد ارتباط میان مخترعان و مراکز علمی میتواند بخشی از موانع موجود را برطرف کند.
در این میان، دانشگاهها و مراکز رشد نیز میتوانند با بررسی فنی اختراعات، کمک به تکمیل نمونههای اولیه و ارزیابی قابلیت تجاریسازی محصولات، نقش مؤثری در تبدیل ایدههای فردی به تولیدات قابل عرضه در بازار ایفا کنند.
از روحیه بسیجی تا اقتصاد مقاومتی؛ ضرورت دیدهشدن توانمندیهای محلی
دانیالی در پایان گفتگو با اشاره به انگیزه خود برای ادامه فعالیتهای فنی اظهار کرد: هدف من از این کارها بیشتر حل مشکلات و ایجاد امکاناتی است که بتواند به مردم کمک کند. سالها با کمترین امکانات کار کردهام و تلاش داشتهام از داشتههای موجود برای ساخت تجهیزات موردنیاز استفاده کنم.
وی بیان داشت: ما در آبدانان با محدودیتهایی مواجه هستیم، اما این محدودیتها نباید مانع حرکت و تولید شود. روحیه بسیجی یعنی انسان با وجود مشکلات، برای خدمت به مردم و رفع نیازهای جامعه تلاش کند.

این مخترع افزود: اگر مسئولان از چنین ظرفیتهایی حمایت کنند، امکان افزایش تولید، تکمیل دستگاهها و تأمین بخشی از نیازهای صنعتی و کشاورزی استان وجود دارد.
امروز و در شرایطی که موضوع تولید داخلی، اقتصاد مقاومتی و استفاده از ظرفیتهای مردمی در کانون توجه قرار دارد، تجربه این مخترع آبدانانی میتواند یادآور یک واقعیت مهم باشد؛ توسعه صنعتی الزاماً از کارخانههای بزرگ آغاز نمیشود و گاهی نخستین گامهای آن در کارگاهی کوچک و با دستان فردی خلاق برداشته میشود.
۱۳ اختراع ثبتشده دانیالی، استفاده از قطعات مستعمل برای ساخت تجهیزات کاربردی و تلاش برای پاسخگویی به نیازهای کشاورزی و خدمات شهری، تصویری از ظرفیتهایی است که در صورت حمایت و برنامهریزی میتوانند به فرصتهای اقتصادی تبدیل شوند.
با این حال، برای آنکه چنین استعدادهایی در حد تلاشهای فردی باقی نمانند، لازم است دستگاههای مسئول از مرحله شناسایی مخترعان عبور کرده و زمینه تولید انبوه، تجاریسازی و ورود محصولات آنها به بازار را فراهم کنند.
آبدانان و دیگر شهرستانهای استان ایلام، مملو از ظرفیتهای انسانی و ایدههایی هستند که شاید تاکنون فرصت کافی برای بروز و شکوفایی پیدا نکردهاند؛ ظرفیتهایی که اگر دیده شوند و حمایت متناسب دریافت کنند، میتوانند به بخشی از مسیر توسعه اقتصادی استان تبدیل شوند.
توسعه از همین کارگاهها آغاز میشود؛ جایی که کمبود امکانات بهانه توقف نیست، بلکه انگیزهای برای ساختن است.
انتهای خبر/ر
