به گزارش خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی «ایلام بیدار»، ترافیک در ایلام دیگر فقط به ساعات شلوغی یا چند خیابان پرتردد محدود نیست؛ این معضل به بخشی از زندگی روزمره شهروندان تبدیل شده است. شهری که از نظر وسعت در شمار شهرهای بزرگ کشور قرار نمی‌گیرد، در بسیاری از ساعات روز با صف خودروها، توقف‌های دوبله، کمبود فضای پارک و گره‌های ترافیکی روبه‌روست؛ وضعیتی که نشان می‌دهد توسعه زیرساخت‌های شهری متناسب با افزایش جمعیت، تعداد خودروها و تمرکز فعالیت‌های اداری و خدماتی پیش نرفته است.
کمبود پارکینگ عمومی، تمرکز مطب‌ها و مراکز درمانی در هسته مرکزی، محدودیت عرض خیابان‌ها، تداخل فعالیت‌های تجاری با جریان تردد، ضعف حمل‌ونقل عمومی و تأخیر در اجرای برخی پروژه‌های عمرانی، مجموعه عواملی هستند که ترافیک ایلام را به یکی از مطالبات جدی مردم تبدیل کرده‌اند.
در چنین شرایطی، اگرچه طی سال‌های اخیر اقداماتی مانند اجرای زیرگذرها، اصلاح مسیرهای عبوری و پیگیری احداث پارکینگ طبقاتی مطرح شده، اما پرسش اصلی همچنان باقی است؛ آیا این اقدامات در قالب یک برنامه منسجم دنبال می‌شوند یا قرار است هر بار با ایجاد یک گره ترافیکی، راهکاری مقطعی برای آن در نظر گرفته شود؟
شهری که ظرفیت خیابان‌هایش پاسخگوی خودروها نیست
رشد جمعیت شهری، افزایش تعداد خودروها و گسترش فعالیت‌های اقتصادی و خدماتی، نیازمند توسعه هم‌زمان زیرساخت‌هاست. این توسعه تنها به ساخت خیابان و افزایش ظرفیت عبور خودروها محدود نمی‌شود، بلکه ایجاد پارکینگ، اصلاح هندسی معابر، توسعه حمل‌ونقل عمومی، توزیع متوازن مراکز خدماتی و افزایش فضاهای عمومی را نیز در بر می‌گیرد.
در ایلام اما نشانه‌های ناهماهنگی میان رشد نیازهای شهری و ظرفیت زیرساخت‌ها به‌خوبی دیده می‌شود. در ساعات پرتردد، بخشی از خیابان‌ها عملاً به محل توقف خودروها تبدیل می‌شوند و رانندگان برای پیدا کردن جای پارک، زمان قابل‌توجهی را در معابر مرکزی سپری می‌کنند.
این وضعیت تنها موجب اتلاف وقت شهروندان نیست؛ توقف خودروها در حاشیه خیابان‌ها، پارک دوبله و اشغال بخشی از عرض معابر، ظرفیت عبور خودروهای دیگر را کاهش می‌دهد و به شکل‌گیری زنجیره‌ای از ترافیک در خیابان‌های اصلی و فرعی منجر می‌شود.
مهرداد قربانی، شهروند ایلامی، در گفت‌وگو با خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی «ایلام بیدار» با انتقاد از وضعیت ترافیک مرکز استان اظهار کرد: با وجود اینکه ایلام از نظر وسعت شهر بزرگی محسوب نمی‌شود، اما در بسیاری از ساعات روز ترافیکی سنگین و آزاردهنده دارد.
وی افزود: وعده‌های مربوط به احداث پارکینگ و ساماندهی ترافیک همچنان یکی از مطالبات مردم است و زیرساخت‌های موجود پاسخگوی میزان تردد خودروها نیست.
قربانی بیان کرد: حل این مشکل با اجرای چند طرح مقطعی امکان‌پذیر نیست و باید توسعه پارکینگ‌ها، اصلاح معابر و ساماندهی مسیرهای پرتردد به‌صورت هم‌زمان در دستور کار قرار گیرد.
پارک دوبله؛ وقتی خیابان جای پارک خودرو می‌شود
یکی از مهم‌ترین عوامل تشدید ترافیک ایلام، کمبود فضای مناسب برای توقف خودروهاست؛ مشکلی که در هسته مرکزی شهر نمود بیشتری دارد، اما به خیابان‌های محله‌ای نیز کشیده شده است.
وقتی راننده برای مراجعه به مراکز درمانی، اداری یا تجاری محل مناسبی برای پارک پیدا نمی‌کند، ناچار به استفاده از حاشیه خیابان و حتی توقف دوبله روی می‌آورد. تکرار این رفتار، عرض مفید معابر را کاهش می‌دهد و عبور خودروها، به‌ویژه وسایل نقلیه عمومی و امدادی، را با مشکل مواجه می‌کند.
.jpg)
یکی از مسئولان پلیس راهور استان ایلام نیز در اظهاراتی درباره وضعیت ترافیکی شهر، کمبود پارکینگ عمومی را از مشکلات اصلی دانسته و تأکید کرده است که توقف‌های غیرمجاز و پارک دوبله از عوامل شکل‌گیری گره‌های ترافیکی هستند.
واقعیت این است که برخورد با تخلفات رانندگی، اگرچه ضروری است، اما نمی‌تواند جایگزین توسعه زیرساخت‌ها شود. نمی‌توان از شهروند انتظار داشت خودروی خود را در محل مجاز پارک کند، اما فضای کافی برای توقف در اختیار او قرار نگیرد. مدیریت شهری باید هم‌زمان با اعمال قانون، امکان پارک ایمن و قانونی را نیز فراهم کند.
پارکینگ طبقاتی؛ وعده‌ای که باید به زمین برسد
در میان طرح‌های مطرح‌شده برای کاهش ترافیک ایلام، احداث پارکینگ طبقاتی در هسته مرکزی شهر از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است؛ پروژه‌ای که به دلیل تمرکز اداره‌ها، مراکز تجاری و خدماتی، می‌تواند بخشی از تقاضای پارک خودرو را مدیریت کند.
احسان اکبری، فرماندار ایلام، دوم خردادماه امسال از نهایی شدن مقدمات احداث پارکینگ طبقاتی خبر داد و اعلام کرد هماهنگی‌هایی میان شهرداری ایلام و اداره‌کل ورزش و جوانان استان برای رفع موانع فنی، اعتباری و اجرایی این پروژه انجام شده است.
با این حال، اعلام آمادگی برای اجرای پروژه با آغاز عملیات اجرایی و بهره‌برداری از آن فاصله دارد. شهروندان انتظار دارند مشخص شود محل احداث پارکینگ کجاست، چه ظرفیتی خواهد داشت، منابع مالی آن چگونه تأمین می‌شود و چه زمانی عملیات اجرایی آغاز خواهد شد.
پارکینگ طبقاتی زمانی می‌تواند به کاهش محسوس ترافیک کمک کند که مکان‌یابی آن بر اساس مطالعات ترافیکی انجام شود، ظرفیت کافی داشته باشد و دسترسی خودروها به آن بدون ایجاد گره جدید در خیابان‌های اطراف امکان‌پذیر باشد.
بنابراین، ضروری است دستگاه‌های مسئول به‌جای تکرار وعده‌ها، زمان‌بندی مشخصی برای اجرای این طرح اعلام کنند و گزارش پیشرفت آن را در اختیار افکار عمومی قرار دهند.
زیرگذرها؛ گره‌گشایی محدود در شبکه معابر
در سال‌های اخیر، اجرای پروژه‌های عمرانی و تغییر مسیرهای ترافیکی از جمله اقداماتی بوده که با هدف روان‌سازی تردد در ایلام دنبال شده است. اجرای زیرگذر چهارراه رسالت بخشی از فشار ترافیکی این محدوده را کاهش داده و تکمیل زیرگذر شهید کشوری نیز می‌تواند در بهبود وضعیت عبور و مرور مؤثر باشد.
با این وجود، تجربه شهرهای مختلف نشان می‌دهد که ساخت زیرگذر و روگذر به‌تنهایی درمان قطعی ترافیک نیست. اگر حجم خودروها همچنان افزایش یابد، مراکز خدماتی در یک محدوده متمرکز بمانند و خیابان‌های اطراف ظرفیت کافی نداشته باشند، ممکن است ترافیک از یک نقطه به نقطه دیگری منتقل شود.
از این رو، پروژه‌های عمرانی باید بر اساس اولویت‌بندی نقاط پرتردد و مطالعات دقیق ترافیکی اجرا شوند. همچنین اطلاع‌رسانی پیش از تغییر مسیرها، نصب علائم مناسب و پیش‌بینی مسیرهای جایگزین از ضرورت‌هایی است که نباید در اجرای چنین طرح‌هایی نادیده گرفته شود.
مطب‌ها و مراکز خدماتی؛ تمرکز فعالیت‌ها در قلب شهر
یکی دیگر از عوامل اثرگذار بر ترافیک ایلام، تمرکز مطب‌های پزشکی، درمانگاه‌ها، مراکز اداری و واحدهای تجاری در هسته مرکزی شهر است.
روزانه شمار زیادی از شهروندان برای دریافت خدمات درمانی و اداری به مرکز ایلام مراجعه می‌کنند. این حجم از مراجعات، تقاضای سفر به محدوده‌ای مشخص را افزایش می‌دهد و در صورت نبود پارکینگ مناسب، خودروها در حاشیه خیابان‌ها متوقف می‌شوند.
این مسئله در اطراف مراکز درمانی اهمیت بیشتری دارد. مسیرهای منتهی به بیمارستان امام خمینی(ره) و سایر مراکز پزشکی باید به‌گونه‌ای مدیریت شوند که خودروهای امدادی و آمبولانس‌ها در زمان ضرورت با مانع مواجه نشوند. در شرایط اورژانسی، چند دقیقه تأخیر می‌تواند پیامدهای جدی داشته باشد و به همین دلیل، روان‌سازی مسیرهای دسترسی به مراکز درمانی باید از اولویت‌های مدیریت شهری باشد.
ساماندهی پراکندگی مطب‌ها، تشویق به انتقال بخشی از مراکز خدماتی به مناطق دیگر شهر، الزام مراکز پرتردد به تأمین پارکینگ متناسب با فعالیت خود و ایجاد دسترسی مناسب برای بیماران، از جمله راهکارهایی است که می‌تواند فشار بر مرکز شهر را کاهش دهد.
طرح جامع ترافیک؛ برنامه‌ای که نباید روی کاغذ بماند
یکی از تحولات مهم در مسیر مدیریت ترافیک ایلام، پیگیری تدوین و تکمیل طرح جامع ترافیک است؛ موضوعی که مسئولان استانی نیز بر ضرورت آن تأکید کرده‌اند.
رضا دارابی، معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری ایلام، مردادماه امسال با اشاره به ضرورت عبور از راهکارهای مقطعی، تدوین طرح جامع ترافیک را از الزامات مدیریت این مسئله عنوان کرد. به گفته وی، دو مرحله از این طرح در وزارت کشور به تصویب رسیده و پیگیری مراحل باقی‌مانده برای تکمیل آن ضروری است.
.jpg)
همچنین در همان مقطع، بر تدوین برنامه یک‌ساله مدیریت ترافیک با همکاری شهرداری، فرمانداری و آموزش‌وپرورش تأکید شد تا مشکلات تردد در محدوده مدارس، به‌ویژه در زمان بازگشایی مراکز آموزشی، کاهش یابد.
این برنامه‌ها زمانی اثربخش خواهند بود که به اقدامات اجرایی مشخص منجر شوند. شهروندان باید بدانند طرح جامع ترافیک چه زمانی نهایی می‌شود، کدام خیابان‌ها در اولویت اصلاح قرار دارند، چه تعداد پارکینگ پیش‌بینی شده و برای کاهش تردد خودروهای شخصی چه برنامه‌ای وجود دارد.
هوشمندسازی تقاطع‌ها، نصب دوربین‌های کنترل تخلف، مدیریت چراغ‌های راهنمایی، شناسایی نقاط حادثه‌خیز و ساماندهی توقف خودروها نیز باید در کنار توسعه زیرساخت‌های فیزیکی دنبال شود.
طرح تفصیلی جدید؛ فرصت یا چالش تازه برای ترافیک؟
در کنار برنامه‌های ترافیکی، بازنگری در طرح تفصیلی شهر ایلام نیز می‌تواند بر آینده توسعه شهری و وضعیت معابر تأثیرگذار باشد.
بر اساس اعلام معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری ایلام در ۲۷ مهرماه، فرآیند بازنگری طرح تفصیلی شهر به مراحل نهایی رسیده و تغییراتی در زمینه کاربری‌ها، تراکم ساختمانی و نحوه توسعه مناطق شهری پیش‌بینی شده است.
در این طرح، افزایش تراکم طبقات در برخی سطوح و توجه به توسعه در محورهای اصلی شهر مورد توجه قرار گرفته است. این تصمیم اگرچه می‌تواند به تأمین نیازهای مسکونی و ساماندهی ساخت‌وساز کمک کند، اما باید با ملاحظات ترافیکی همراه باشد.
افزایش تراکم ساختمانی بدون پیش‌بینی ظرفیت خیابان‌ها، پارکینگ، فضای سبز و خدمات عمومی، ممکن است در سال‌های آینده تقاضای سفر و فشار بر معابر را بیشتر کند.
.jpg)
به همین دلیل، ضروری است صدور مجوزهای ساختمانی و تغییر کاربری‌ها با پیوست ترافیکی همراه باشد و ظرفیت زیرساختی هر منطقه پیش از افزایش تراکم مورد ارزیابی قرار گیرد. توسعه شهری نباید صرفاً به افزایش تعداد ساختمان‌ها محدود شود؛ بلکه باید کیفیت زندگی و دسترسی شهروندان به خدمات نیز در آن لحاظ شود.
تعریض معابر؛ راهکاری دشوار اما ضروری
تعریض خیابان‌های اصلی یکی دیگر از مطالباتی است که در سال‌های گذشته برای افزایش ظرفیت عبور و مرور مطرح شده است؛ با این حال، اجرای این طرح به دلیل وجود ساختمان‌های مسکونی و تجاری، مسائل حقوقی و هزینه‌های تملک با دشواری‌هایی همراه است.
بسیاری از املاک واقع در مسیرهای اصلی دارای ارزش اقتصادی و تجاری هستند و عقب‌نشینی آنها بدون تعیین تکلیف حقوق مالکان امکان‌پذیر نیست. بنابراین، مدیریت شهری باید با تدوین برنامه‌ای شفاف، منابع مورد نیاز و سازوکار جبران حقوق مالکان را مشخص کند.
البته تعریض معابر نیز نباید تنها راهکار مدیریت ترافیک باشد؛ چراکه افزایش عرض خیابان در صورت نبود مدیریت تقاضای سفر و حمل‌ونقل عمومی مناسب، ممکن است در بلندمدت دوباره با افزایش تعداد خودروها مواجه شود.
حمل‌ونقل عمومی؛ حلقه فراموش‌شده مدیریت ترافیک
یکی از راهکارهای اساسی برای کاهش ترافیک، کاهش وابستگی شهروندان به خودروهای شخصی است. تا زمانی که استفاده از خودروی شخصی برای انجام سفرهای روزانه ساده‌تر و در دسترس‌تر از حمل‌ونقل عمومی باشد، بخش زیادی از ظرفیت معابر همچنان در اختیار خودروها قرار خواهد گرفت.
توسعه ناوگان اتوبوسرانی، بهبود زمان‌بندی حرکت وسایل نقلیه عمومی، ایجاد ایستگاه‌های مناسب و افزایش پوشش مسیرهای پرتردد می‌تواند شهروندان را به استفاده از این خدمات ترغیب کند.
همچنین ساماندهی مسیرهای پیاده‌روی و ایجاد مسیرهای ایمن برای دوچرخه‌سواری در محدوده‌های دارای ظرفیت، از اقداماتی است که می‌تواند بخشی از سفرهای کوتاه شهری را از شبکه خودروها خارج کند.
در کنار این اقدامات، مدیریت شهری باید برای فضاهای عمومی و تفریحی نیز برنامه داشته باشد. تمرکز جمعیت در پارک‌ها و بلوارها، به‌ویژه در ساعات شب، نشان می‌دهد که توزیع متوازن فضاهای تفریحی در مناطق مختلف شهر می‌تواند علاوه بر ارتقای کیفیت زندگی، از تمرکز سفرها در چند نقطه مشخص بکاهد.
ایلام به تصمیم‌های اجرایی نیاز دارد
ترافیک ایلام حاصل یک عامل مشخص نیست؛ این مشکل نتیجه سال‌ها انباشت کمبودها، تمرکز خدمات، محدودیت معابر و توسعه نامتوازن زیرساخت‌هاست. از این رو، انتظار نمی‌رود با احداث یک پارکینگ یا تکمیل چند زیرگذر، تمام مشکلات ترافیکی شهر برطرف شود.
اکنون که موضوع احداث پارکینگ طبقاتی، تکمیل طرح جامع ترافیک و بازنگری طرح تفصیلی شهر در دستور کار قرار گرفته است، فرصت مناسبی برای هماهنگ‌سازی تصمیمات عمرانی و ترافیکی فراهم شده است.
آنچه شهروندان ایلامی انتظار دارند، عبور از مرحله وعده و برنامه‌ریزی و مشاهده نتایج اقدامات در خیابان‌های شهر است. تعیین زمان‌بندی اجرای پروژه‌ها، تأمین اعتبار، شفاف‌سازی مسئولیت دستگاه‌ها، ساماندهی مراکز پرتردد، توسعه پارکینگ‌های عمومی، اصلاح معابر و تقویت حمل‌ونقل عمومی باید به‌صورت هم‌زمان دنبال شود.
ایلام شاید از نظر وسعت شهر بزرگی نباشد، اما ترافیک آن نشان داده که کوچک بودن محدوده جغرافیایی به معنای کوچک بودن مشکلات شهری نیست. اگر امروز برای توسعه متوازن زیرساخت‌ها تصمیم گرفته نشود، فردا هزینه اصلاح این وضعیت بیشتر خواهد شد؛ هزینه‌ای که در نهایت شهروندان با صرف وقت، انرژی و آرامش خود آن را پرداخت می‌کنند.
انتهای خبر/ر