به گزارش خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی «ایلام بیدار»، با آغاز سال تحصیلی جدید، بار دیگر صدای زنگ مدرسه در کوچهها و خیابانهای شهر و روستاهای استان ایلام پیچید و هزاران دانشآموز، مسیر یک سال تازه تحصیلی را آغاز کردند؛ سالی که برای آموزش و پرورش استان، تنها به معنای بازگشایی مدارس نیست، بلکه فرصتی برای بازخوانی یکی از مهمترین مسائل آینده ایلام یعنی کیفیت و عدالت آموزشی است.
سال تحصیلی جدید در شرایطی آغاز شده است که بیش از ۱۳۰ هزار دانشآموز در مدارس استان ایلام مشغول به تحصیل خواهند شد و حدود ۱۱ هزار فرهنگی نیز مسئولیت تعلیم و تربیت این جمعیت را بر عهده دارند. یک هزار و ۹۰۵ واحد آموزشی و تربیتی نیز برای پذیرش دانشآموزان آماده شدهاند؛ مجموعهای که از مراکز مرتبط با دوره پیشدبستانی تا مدارس دورههای مختلف تحصیلی را دربرمیگیرد.
با این حال، بازگشایی مدارس تنها به آماده بودن کلاسها، نیمکتها و زنگ مدرسه خلاصه نمیشود. مسئله اصلی این است که آیا همه دانشآموزان ایلامی، فارغ از محل زندگی و شرایط اقتصادی خانواده، از فرصت برابر برای یادگیری برخوردارند؟
این پرسش زمانی اهمیت بیشتری پیدا میکند که جغرافیای خاص استان ایلام، پراکندگی جمعیت، وجود مناطق روستایی و کمبرخوردار و برخی محرومیتهای تاریخی را در نظر بگیریم. از همین رو، آموزش و پرورش استان در سال تحصیلی جدید، عدالت آموزشی و کیفیتبخشی به فرآیند یاددهی و یادگیری را به عنوان دو محور مهم دنبال میکند.
عدالت آموزشی؛ فراتر از دیوارهای مدرسه
عدالت آموزشی در چنین نگاهی، تنها به ساخت مدرسه یا تجهیز کلاس محدود نیست؛ بلکه مجموعهای از فرصتها را شامل میشود که از دسترسی به فضای مناسب آموزشی و معلم توانمند آغاز شده و تا برخورداری از امکانات فرهنگی، علمی، مهارتی و تربیتی ادامه پیدا میکند.
علی ربیعی کارشناس مسائل آموزشی، در گفتگو با خبرنگار «ایلام بیدار» گفت: یکی از مهمترین موضوعاتی که در سال تحصیلی جدید مورد توجه قرار گرفته، بحث عدالت آموزشی است؛ موضوعی که برای استانی مانند ایلام با شرایط خاص جغرافیایی، پراکندگی جمعیت و محرومیتهای تاریخی، اهمیت دوچندانی دارد.
وی افزود: اگر آموزش و پرورش نتواند عدالت را در دسترسی به فرصتهای آموزشی برقرار کند، نابرابریها در جامعه بازتولید میشوند و شکافهای اجتماعی در سالهای آینده افزایش پیدا میکند.
ربیعی گفت: عدالت آموزشی را نباید صرفاً در تعداد کلاسها، میز و صندلیها خلاصه کرد و ادامه داد: عدالت آموزشی دستکم در سه سطح قابل بررسی است؛ نخست دسترسی برابر، به این معنا که هیچ دانشآموزی به دلیل فقر یا دوری از مرکز استان از تحصیل و امکانات آموزشی محروم نشود؛ دوم کیفیت برابر که به معنای برخورداری دانشآموزان مناطق مختلف از معلم توانمند و محتوای آموزشی مناسب است و سوم فرصت برابر که دانشآموز مناطق محروم نیز بتواند همانند دانشآموز مناطق برخوردار در المپیادها، جشنوارهها، فعالیتهای علمی، فرهنگی و مهارتی حضور داشته باشد.
وی با اشاره به اقدامات انجامشده برای تعمیر و تجهیز فضاهای آموزشی استان بیان کرد: بازسازی و تجهیز ۱۲۴ فضای آموزشی میتواند گام مثبتی باشد، اما نباید این اقدامات مقطعی باشد؛ چراکه عدالت آموزشی نیازمند برنامهریزی مستمر و نگاه بلندمدت است.
این کارشناس مسائل آموزشی تأکید کرد: اگر مدرسهای در یک روستا بازسازی شود، اما در روستای همجوار دانشآموزان همچنان با کمبود فضای آموزشی یا امکانات مناسب مواجه باشند، نمیتوان گفت عدالت آموزشی به صورت کامل محقق شده است.
معلم؛ حلقهای که نباید نادیده گرفته شود
در کنار فضای فیزیکی، معلم مهمترین حلقه زنجیره آموزش است؛ موضوعی که منتنیا نیز بر آن تأکید دارد و میگوید هیچ سیاستی در آموزش و پرورش بدون معلم به نتیجه نمیرسد و توانمندسازی مستمر معلمان و فراهم کردن امکانات مناسب برای زندگی و تدریس آنان، بهویژه در مناطق محروم، باید جدی گرفته شود.
آموزش امروز، اقتصاد فردای ایلام
اما عدالت آموزشی تنها یک موضوع تربیتی و فرهنگی نیست و آثار آن را باید در اقتصاد آینده استان نیز جستوجو کرد.
علی فریادی، کارشناس مسائل اقتصادی، در گفتگو با خبرنگار «ایلام بیدار» گفت: وقتی درباره عدالت آموزشی صحبت میکنیم، در واقع درباره توسعه اقتصادی آینده استان حرف میزنیم؛ زیرا آموزش زیربنای توسعه است و اگر امروز به عدالت آموزشی توجه نشود، در آینده با نیروی کار کممهارت، بیکاری و مهاجرت بیشتری مواجه خواهیم شد.
.webp)
وی افزود: در استانی که بخشی از جمعیت آن در مناطق روستایی و کمبرخوردار زندگی میکنند، دسترسی نابرابر به آموزش میتواند فرصتهای آینده دانشآموزان را تحت تأثیر قرار دهد. دانشآموزی که از امکانات آموزشی مناسب برخوردار نیست، در ادامه مسیر تحصیل و ورود به بازار کار نیز با محدودیت بیشتری روبهرو خواهد بود.
فریادی ادامه داد: عدالت آموزشی باید با بودجه پایدار همراه باشد. برنامههای مربوط به نوسازی مدارس، تجهیز فضاهای آموزشی و توانمندسازی معلمان زمانی میتواند اثرگذار باشد که منابع لازم برای تداوم آنها پیشبینی شده باشد.
وی با اشاره به تجربه برخی کشورها در حوزه آموزش اظهار کرد: در بسیاری از کشورها، عدالت آموزشی به عنوان بخشی از راهبرد توسعه تعریف شده و برای مناطق محروم، دانشآموزان کمبرخوردار و معلمان فعال در مناطق دورافتاده، برنامههای حمایتی ویژه در نظر گرفته شده است.
مدرسه؛ کلاس درس یا سنگر تربیت نسل آینده؟
در کنار مسائل اقتصادی و آموزشی، مدرسه در ایلام همواره نقشی فراتر از انتقال دانش داشته است؛ بهویژه در استانی که خاطرات هشت سال دفاع مقدس، حضور دانشآموزان و معلمان در میدان دفاع و تقدیم شهدای دانشآموز و فرهنگی، بخشی از هویت اجتماعی آن را شکل داده است.
همزمانی آغاز سال تحصیلی با هفته دفاع مقدس نیز فرصتی است تا نقش مدرسه در انتقال این بخش از تاریخ و هویت ایلام به نسل جدید مورد توجه قرار گیرد.
حجتالاسلام مهدی اکبرنژاد، عضو هیأت علمی دانشگاه ایلام، در گفتگو با خبرنگار «ایلام بیدار» گفت: آموزش و پرورش تنها نهادی برای انتقال دانش نیست، بلکه نهادی تربیتی است که در شکلگیری روح، هویت و شخصیت نسل آینده نقش دارد.
وی افزود: در فرهنگ اسلامی، تعلیم و تربیت دو مقوله جداییناپذیر هستند و اگر عدالت آموزشی برقرار نشود، عدالت تربیتی نیز به شکل کامل تحقق پیدا نمیکند.
اکبرنژاد با اشاره به نقش شهدای دانشآموز در تاریخ انقلاب و دفاع مقدس اظهار کرد: بسیاری از شهدای ما، بهویژه شهدای دانشآموز، محصول همین نظام آموزشی بودند و این موضوع نشان میدهد مدرسه فقط یک مکان برای آموزش دروس نیست، بلکه میتواند یک سنگر فرهنگی و اجتماعی باشد.
وی ادامه داد: عدالت آموزشی باید هم ابعاد مادی مانند فضای آموزشی، تجهیزات و معلم را دربر بگیرد و هم ابعاد معنوی مانند توجه به ارزشها، هویت ملی و دینی را مورد توجه قرار دهد.
۱۳۰ هزار دانشآموز در مسیر سالی تازه
در سوی دیگر این معادله، آموزش و پرورش استان ایلام قرار دارد که آغاز سال تحصیلی جدید را حاصل مجموعهای از اقدامات و برنامهریزیهای انجامشده میداند.
ایرج زینیوند، مدیرکل آموزش و پرورش استان ایلام، در گفتگو با خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی «ایلام بیدار» گفت: آموزش و پرورش استان با برنامهریزی و انجام اقدامات لازم برای آغاز سال تحصیلی جدید آماده شده و تلاش شده است مدارس و مراکز آموزشی در شرایط مناسبی پذیرای دانشآموزان باشند.
وی افزود: یک هزار و ۹۰۵ واحد آموزشی و تربیتی در سطح استان برای آغاز سال تحصیلی جدید آماده شدهاند و این مراکز، طیف مختلفی از مراکز مرتبط با کودکان و دوره پیشدبستانی تا مدارس دورههای مختلف تحصیلی را شامل میشوند.
مدیرکل آموزش و پرورش استان ایلام ادامه داد: در کنار آمادهسازی فضاهای آموزشی، اجرای الزامات و دستورالعملهای مربوط به بازگشایی مدارس نیز با جدیت دنبال شده تا فرآیند آغاز سال تحصیلی با نظم و آمادگی بیشتری انجام شود.
زینیوند با اشاره به جمعیت دانشآموزی استان اظهار کرد: در سال تحصیلی جدید بیش از ۱۳۰ هزار دانشآموز در مدارس استان ایلام تحصیل خواهند کرد و فراهم کردن شرایط مناسب برای حضور این تعداد دانشآموز، نیازمند هماهنگی و برنامهریزی میان بخشهای مختلف آموزش و پرورش است.
وی همچنین از فعالیت حدود ۱۱ هزار فرهنگی در مجموعه آموزش و پرورش استان خبر داد و گفت: معلمان و فرهنگیان نقش مهم و اثرگذاری در کیفیتبخشی به فرآیند آموزشی و تربیتی دانشآموزان دارند.
آزمون اصلی، پشت درهای کلاس آغاز میشود
اکنون با آغاز سال تحصیلی، یک هزار و ۹۰۵ فضای آموزشی در استان بار دیگر به کانون رفتوآمد دانشآموزانی تبدیل شدهاند که هر یک تصویری از آینده خود در ذهن دارند؛ اما کیفیت این آینده تا حد زیادی به کیفیت آموزشی امروز آنها وابسته است.
برای ایلام، مسئله فقط باز شدن درهای مدارس نیست؛ مسئله این است که درهای فرصت نیز برای همه دانشآموزان به یک اندازه باز باشد. دانشآموز روستایی، دانشآموز مناطق مرزی، دانشآموز خانواده کمبرخوردار و دانشآموز شهر ایلام باید بتوانند فارغ از محل تولد و وضعیت اقتصادی، امکان رشد و شکوفایی استعدادهای خود را داشته باشند.
از سوی دیگر، کیفیت آموزشی بدون توجه به معلم، محتوای آموزشی، مهارتآموزی و امکانات روزآمد محقق نمیشود. مدرسهای که صرفاً دانشآموز را در کلاس حاضر کند، اما امکان پرورش خلاقیت، مهارت، تفکر و مسئولیتپذیری را فراهم نکند، نمیتواند پاسخگوی نیازهای نسل جدید باشد.
در این میان، خانوادهها، رسانهها، دستگاههای فرهنگی و سایر نهادهای اجتماعی نیز بخشی از این مسیر هستند. تحقق عدالت آموزشی مأموریتی فراتر از یک دستگاه است و نیازمند همکاری مجموعهای از نهادهاست.
سال تحصیلی جدید برای آموزش و پرورش ایلام از همین نقطه آغاز شده است؛ از زنگی که در مدرسه به صدا درآمد، اما پژواک آن باید تا سالهای آینده ادامه پیدا کند. آزمون اصلی نیز نه در روز نخست مهر، بلکه در طول سال تحصیلی و در میزان دسترسی دانشآموزان به آموزش باکیفیت، کاهش فاصله میان مدارس برخوردار و کمبرخوردار، توانمندسازی معلمان و فراهم شدن فرصت شکوفایی استعدادهای دانشآموزان خود را نشان خواهد داد.
ایلام امروز بیش از ۱۳۰ هزار دانشآموز را به کلاسهای درس فرستاده است؛ نسلی که بخشی از آینده استان را خواهد ساخت. از همین رو، هر اقدامی برای مدرسه و معلم، در واقع اقدامی برای آینده ایلام است و میزان موفقیت برنامههای عدالت آموزشی و کیفیتبخشی را باید در همین آینده، در مسیر تحصیل و زندگی همین دانشآموزان، سنجید.
انتهای خبر/ر