محمدحسین باژدان در گفتگو با خبرنگار گروه سیاسی پایگاه خبری تحلیلی «ایلام بیدار» گفت: بر اساس مستندات تاریخی و نقلهای مشهور، واقعه روز دهم محرم سال ۶۱ هجری قمری در کربلا، واجد ویژگیهای یک مخاصمه نابرابر و مبتنی بر اعمال خشونت سازمانیافته علیه گروهی محدود از افراد بوده است. در این واقعه، امام حسین بن علی (ع) به همراه جمعی اندک از یاران و اعضای خاندان خود در برابر سپاهی بسیار پرشمار قرار گرفت که تحت فرماندهی عمر بن سعد و با حمایت سیاسی و نظامی دستگاه حاکم وقت عمل میکرد.
وی افزود: در مرحله نخست، امام حسین (ع) باهدف اتمام حجت و روشن ساختن ماهیت حضور خویش، با سپاه مقابل سخن گفت و دلایل و مستندات قیام خود را بیان کرد. با وجود این، از سوی طرف مقابل هیچگونه انعطاف یا عقبنشینی مشاهده نشد. در نهایت، با پرتاب نخستین تیر از سوی عمر بن سعد، آغاز عملی مخاصمه تحقق یافت. این اقدام، از منظر تحلیلی، به منزله آغاز حمله نظامی و شروع عملیات قتاله تلقی میشود.
کارشناس مسائل حقوقی گفت: در ادامه، یاران امام به ترتیب وارد میدان شدند و پس از مقاومت در برابر حملات مکرر، یکی پس از دیگری به شهادت رسیدند. شهادت افرادی چون مسلم بن عوسجه، حبیب بن مظاهر، زهیر بن قین، بریر بن خضیر و دیگر اصحاب، نشاندهنده استمرار حمله علیه گروهی محصور و فاقد توان برابر دفاعی است. این وضعیت، از منظر حقوقی، با اصول تناسب، منع تعدی و احترام به جان انسانها در تعارض آشکار قرار دارد.
باژدان خاطرنشان کرد: در ظهر عاشورا، نماز خوف به امامت امام حسین (ع) اقامه شد. در این مقطع، برخی از یاران، از جمله سعید بن عبدالله حنفی، با قرار دادن بدن خویش در معرض تیرها، از امام حفاظت کردند و به شهادت رسیدند. این رفتار، از حیث حقوقی، نمونهای از دفاع ایثارگرانه در برابر خطر قریبالوقوع محسوب میشود.
مدرس دانشگاه در رشته حقوق گفت: پس از شهادت اصحاب، نوبت به اعضای خاندان بنیهاشم رسید. شهادت علیاکبر بن حسین (ع) و سایر جوانان و خویشاوندان امام، بیانگر تعرض مستمر به اعضای یک خاندان در شرایطی است که امکان دفاع مؤثر از آنان وجود نداشت. سپس عباس بن علی (ع) که حامل پرچم و تکیهگاه خیمهها بود، برای آوردن آب بهسوی فرات حرکت کرد. با وجود دسترسی به آب، از نوشیدن آن خودداری کرد و پس از بازگشت، در نتیجه ممانعت نظامی دشمن، قطع اعضا و اصابت تیر به مشک، به شهادت رسید. این بخش از واقعه، قابلتحلیل بهعنوان ممانعت از رساندن آب به افراد محصور، تعرض به شخص در حال بازگشت و ایراد صدمات عمدی منتهی به مرگ است.
وی خاطرنشان کرد: در مرحله پایانی، امام حسین (ع) وارد آخرین نبرد شد و پس از تحمل زخمهای متعدد و حمله جمعی نیروهای مقابل، به زمین افتاد و به شهادت رسید. از منظر حقوقی، این بخش از واقعه مصداق قتل عمد با مشارکت جمعی است. سپس بنا بر گزارشهای تاریخی، افرادی چون سنان بن انس و خولی بن یزید اصبحی در ماجرای جداکردن سر امام نقش داشتهاند. این رفتار، افزون بر قتل، مشتمل بر هتک حرمت جسد و رفتار تحقیرآمیز پس از مرگ است.
وی ادامه داد: پس از شهادت امام، سپاه مهاجم به خیمهها هجوم برد، اموال را غارت کرد، موجب آتشسوزی و ایجاد رعب در میان زنان و کودکان شد و بازماندگان را به اسارت برد. این اعمال، از منظر حقوقی، قابلانطباق با رفتارهایی همچون غارت، تعدی، هتک حرمت، ارعاب و سلب آزادی اشخاص غیرمسلح است و در مجموع، تصویری روشن از ابعاد انسانی و حقوقی فاجعه عاشورا را در برابر پژوهشگران و تحلیلگران قرار میدهد.
انتهای خبر/ر