به گزارش خبرنگار گروه سیاسی پایگاه خبری تحلیلی «ایلام بیدار»، بامداد ۲۳ خرداد ۱۴۰۴، منطقه غرب آسیا وارد مرحلهای جدید از تنشهای امنیتی شد. تجاوز نظامی رژیم صهیونیستی به خاک جمهوری اسلامی ایران، فصل تازهای از رویارویی مستقیم میان دو طرف را رقم زد؛ رویاروییای که به دلیل گستردگی جغرافیایی، حجم عملیاتها، نوع تسلیحات بهکارگرفتهشده و ابعاد سیاسی و امنیتی آن، از سوی بسیاری از تحلیلگران بهعنوان یکی از مهمترین بحرانهای منطقه در دهههای اخیر توصیف شد.
این درگیری که در افکار عمومی با عنوان «جنگ ۱۲ روزه» شناخته میشود، صرفاً یک تقابل نظامی نبود؛ بلکه عرصهای برای سنجش توان بازدارندگی، قدرت فرماندهی، ظرفیت عملیاتهای ترکیبی و میزان تابآوری اجتماعی ملت ایران به شمار میرفت. در این میان، شهادت جمعی از فرماندهان، دانشمندان و نیروهای مدافع کشور، اگرچه ضایعهای بزرگ بود، اما نهتنها خللی در روند دفاع از کشور ایجاد نکرد؛ بلکه به عاملی برای انسجام بیشتر جبهه داخلی و تقویت اراده ملی تبدیل شد.
استان ایلام نیز بهعنوان یکی از استانهای مرزی کشور، در این روزها بار دیگر تجربه سالهای دفاع مقدس را به یاد آورد؛ روزهایی که مردم این دیار با حفظ آرامش، وحدت و هوشیاری، نقش مهمی در تثبیت امنیت ملی ایفا کردند.
بازسازی فرماندهی در کمتر از شش ساعت؛ نخستین گام واکنش ایران
حسن بختیاری، تحلیلگر مسائل نظامی، در گفتگو با خبرنگار ایلام بیدار اظهار کرد: یکی از مهمترین ویژگیهای واکنش ایران، سرعت در بازسازی ساختار فرماندهی بود. دشمن تصور میکرد با هدف قرار دادن برخی فرماندهان ارشد میتواند در ساختار تصمیمگیری کشور اختلال ایجاد کند، اما آنچه رخ داد دقیقاً خلاف این محاسبه بود.
وی افزود: در همان ساعات اولیه، جانشینان تعیین و زنجیره فرماندهی بدون وقفه فعال شد. این مسئله نشان داد ساختار دفاعی جمهوری اسلامی ایران مبتنی بر فردمحوری نیست، بلکه بر اساس یک نظام چندلایه و از پیش طراحیشده اداره میشود.
این تحلیلگر مسائل نظامی تصریح کرد: سرعت بازسازی فرماندهی، پیام روشنی برای دشمن داشت؛ اینکه هیچ خلأ مدیریتی قادر نیست توان پاسخگویی ایران را متوقف کند. همین موضوع زمینه را برای آغاز عملیاتهای متقابل و مدیریت بحران فراهم کرد.
راهبرد نظامی ایران؛ پاسخ در چارچوب بازدارندگی فعال
قدرتالله نیاصادق، پژوهشگر مسائل بینالملل، در گفتوگو با خبرنگار ایلام بیدار اظهار کرد: پاسخ جمهوری اسلامی ایران را باید در چارچوب «بازدارندگی فعال» تحلیل کرد. برخلاف گذشته که تمرکز اصلی بر دفاع از مرزها بود، در این مرحله شاهد طراحی عملیاتهایی بودیم که هدف آن تغییر محاسبات راهبردی دشمن بود.
وی افزود: استفاده همزمان از توان موشکی، پهپادی، اطلاعاتی و سایبری نشان داد که ایران طی سالهای اخیر سرمایهگذاری گستردهای در حوزه نبردهای نوین انجام داده است. این ترکیب سبب شد که طرف مقابل با چالشهای متعددی در حوزه دفاعی و امنیتی مواجه شود.
نیاصادق ادامه داد: مهمترین دستاورد این عملیاتها، اثبات توان پاسخگویی سریع و مؤثر ایران بود؛ مسئلهای که معادلات امنیتی منطقه را تحت تأثیر قرار داد و پیام روشنی برای بازیگران فرامنطقهای داشت.
نقش رهبر شهید انقلاب در مدیریت بحران و حفظ انسجام ملی
یکی از مهمترین عوامل عبور کشور از شرایط بحرانی، هدایت و مدیریت کلان نظام در مواجهه با تهدیدات بود. رهبر شهید انقلاب اسلامی در طول سالهای گذشته همواره بر آمادگی دفاعی، تقویت توان بازدارندگی و حفظ وحدت ملی تأکید داشتهاند؛ راهبردی که در جریان تحولات اخیر نیز آثار آن بهخوبی نمایان شد.
حجتالاسلام والمسلمین اللهنور کریمیتبار، امام جمعه ایلام، در گفتگو با خبرنگار ایلام بیدار اظهار کرد: دشمنان تصور میکردند با ایجاد فشار نظامی و روانی میتوانند ملت ایران را دچار تزلزل کنند، اما هدایتهای حکیمانه رهبر شهید انقلاب و بصیرت مردم، تمامی این نقشهها را خنثی کرد.
وی افزود: ملت ایران در بزنگاههای تاریخی نشان دادهاند که هر زمان کشور با تهدیدی مواجه شده است، وحدت و انسجام آنان افزایش یافته و همین مسئله مهمترین عامل شکست دشمنان بوده است.
امام جمعه ایلام خاطرنشان کرد: امروز اقتدار جمهوری اسلامی تنها به تجهیزات نظامی محدود نمیشود؛ بلکه ایمان مردم، اعتماد عمومی و تبعیت از ولایت فقیه نیز بخش مهمی از قدرت ملی کشور را تشکیل میدهد.
بازتاب جهانی جنگ؛ تغییر نگاه به موازنه قدرت در منطقه
جنگ ۱۲ روزه تنها در مرزهای ایران و سرزمینهای اشغالی محدود نماند، بلکه بازتاب گستردهای در رسانهها و محافل سیاسی جهان داشت. بسیاری از تحلیلگران بینالمللی معتقدند این درگیری، تصویری تازه از موازنه قدرت در غرب آسیا ارائه کرد.
خالد عباسی، پژوهشگر حوزه امنیت ملی، در ادامه گفتگوی خود با ایلام بیدار اظهار کرد: آنچه در این جنگ مشاهده شد، تغییر برخی از فرضیات سنتی درباره معادلات قدرت در منطقه بود. بسیاری از ناظران بینالمللی دریافتند که هرگونه درگیری مستقیم میتواند هزینههای سنگینی برای تمامی طرفها به همراه داشته باشد.
وی افزود: کشورهای منطقه نیز با دقت تحولات را دنبال میکردند؛ زیرا نتایج این تقابل میتوانست بر امنیت انرژی، تجارت و ثبات سیاسی منطقه اثرگذار باشد.
عباسی ادامه داد: مهمترین پیام این جنگ آن بود که معادلات امنیتی غرب آسیا وارد مرحله جدیدی شده و دیگر نمیتوان با محاسبات گذشته درباره آینده منطقه تصمیمگیری کرد.
جنگ هیبریدی؛ نبردی فراتر از میدان نظامی
علی حیدری، عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامی ایلام، در گفتوگو با خبرنگار ایلام بیدار گفت: آنچه در این تقابل مشاهده شد، صرفاً یک جنگ موشکی نبود. ما با یک جنگ هیبریدی یا ترکیبی مواجه بودیم که در آن عرصههای نظامی، اطلاعاتی، سایبری، رسانهای و روانی بهصورت همزمان فعال شدند.
وی افزود: در جنگهای جدید، پیروزی تنها به معنای تصرف زمین یا انهدام تجهیزات نیست؛ بلکه تغییر در ادراک عمومی و محاسبات ذهنی دشمن نیز اهمیت دارد. از این منظر، بخش مهمی از نبرد در فضای رسانهای و روانی جریان داشت.
حیدری اظهار کرد: سرعت انتشار اخبار، جنگ روایتها و تلاش برای مدیریت افکار عمومی، بهاندازه عملیاتهای نظامی اهمیت پیدا کرده بود. به همین دلیل شاهد فعالیت گسترده رسانهها و شبکههای اجتماعی در طول این بحران بودیم.
شهدای جنگ؛ ستارگان ماندگار امنیت کشور
یکی از تلخترین ابعاد این درگیری، شهادت جمعی از فرماندهان، دانشمندان و نیروهای مدافع کشور بود. این شهدا که عمر خود را صرف ارتقای توان دفاعی و امنیتی ایران کرده بودند، در جریان تجاوزات دشمن به فیض شهادت نائل آمدند.
کارشناسان معتقدند همانگونه که شهادت فرماندهان دوران دفاع مقدس موجب توقف مسیر مقاومت نشد، شهادت مدافعان امنیت در این جنگ نیز نهتنها خللی در روند دفاعی کشور ایجاد نکرد؛ بلکه انگیزهای مضاعف برای تداوم مسیر اقتدار ملی فراهم آورد.
ارتباط جنگ ۱۲ روزه با تحولات بعدی منطقه
نصرتالله حیدری، استاد دانشگاه و تحلیلگر مسائل سیاسی، در گفتوگو با خبرنگار ایلام بیدار اظهار کرد: بسیاری از تحولات ماههای بعد را باید در امتداد پیامدهای همین جنگ تحلیل کرد. این تقابل نشان داد که هرگونه اقدام نظامی علیه ایران میتواند تبعات گستردهای در سطح منطقه داشته باشد.
وی افزود: پس از این رخداد، بازیگران منطقهای و فرامنطقهای ناچار شدند محاسبات خود را درباره هزینههای درگیری مستقیم با ایران بازنگری کنند. همین موضوع در شکلگیری فضای سیاسی و امنیتی ماههای بعد نقش مهمی ایفا کرد.
مردم ایلام؛ روایت آرامش در روزهای بحران
در روزهایی که رسانههای معاند تلاش داشتند فضای اضطراب و نگرانی را در کشور گسترش دهند، مردم استان ایلام بار دیگر تجربه ارزشمند خود در مدیریت بحران را به نمایش گذاشتند.
علیرضا تاب، عضو هیأت علمی دانشگاه ایلام، در گفتوگو با خبرنگار ایلام بیدار گفت: آرامش اجتماعی در شرایط بحران، یک سرمایه راهبردی محسوب میشود. مردم ایلام که سالها تجربه زندگی در شرایط جنگ و تهدید را دارند، این بار نیز با حفظ آرامش و اعتماد به نهادهای مسئول، نقش مهمی در تقویت امنیت روانی جامعه ایفا کردند.
وی افزود: حضور مردم در مساجد، مراسم مذهبی، برنامههای فرهنگی و فعالیتهای روزمره، نشاندهنده آن بود که جامعه ایران اجازه نمیدهد دشمن اهداف روانی خود را محقق کند.
آمادگی کامل استان ایلام در برابر تهدیدات
همزمان با تحولات منطقهای، دستگاههای اجرایی، امنیتی و امدادی استان ایلام در آمادهباش کامل قرار گرفتند. مسئولان استان با برگزاری نشستهای مستمر و رصد شرایط، بر تأمین امنیت، آرامش و ارائه خدمات به مردم تأکید کردند.
کارشناسان معتقدند هماهنگی میان نهادهای مختلف استان و همراهی مردم، یکی از مهمترین عوامل حفظ ثبات و آرامش در روزهای بحران بود؛ موضوعی که بار دیگر ظرفیت بالای ایلام در مدیریت شرایط حساس را به نمایش گذاشت.
جنگ ۱۲ روزه خرداد ۱۴۰۴ را میتوان یکی از مهمترین نقاط عطف تاریخ معاصر منطقه دانست؛ رویدادی که ابعاد نظامی، سیاسی، امنیتی، رسانهای و اجتماعی آن همچنان محل بحث و بررسی کارشناسان است. آنچه در این میان بیش از هر چیز اهمیت دارد، نمایش توان بازدارندگی جمهوری اسلامی ایران، انسجام ملی مردم و آمادگی ساختارهای مدیریتی کشور در مواجهه با تهدیدات خارجی بود.
در این میان، استان ایلام نیز همچون سالهای دفاع مقدس، بار دیگر نشان داد که در شرایط حساس، آرامش، وحدت و هوشیاری مردم میتواند مهمترین پشتوانه امنیت و اقتدار ملی باشد؛ سرمایهای که هیچ دشمنی قادر به هدف قرار دادن آن نخواهد بود.
ابعاد اقتصادی جنگ؛ ناکامی دشمن در ایجاد اختلال در زندگی مردم
یکی از اهداف اصلی هر جنگ مدرن، ضربه زدن به زیرساختهای اقتصادی و ایجاد نارضایتی عمومی است. در جریان جنگ ۱۲ روزه نیز دشمن تلاش کرد با ایجاد فضای روانی و انتشار اخبار هدفمند، بازارهای اقتصادی کشور را دچار التهاب کند؛ اما مدیریت مناسب دستگاههای اجرایی و همراهی مردم سبب شد این هدف بهطور کامل محقق نشود.
محمدجواد عباسی، استاد اقتصاد دانشگاه ایلام، در گفتگو با خبرنگار ایلام بیدار اظهار کرد: در همه جنگهای معاصر، اقتصاد یکی از نخستین اهداف طرف متجاوز است. دشمن تصور میکرد با ایجاد فضای نااطمینانی، میتواند بازارهای مالی و تجاری ایران را دچار بحران کند، اما ظرفیتهای داخلی کشور و تجربه مدیریت بحران در سالهای گذشته مانع از تحقق این سناریو شد.
وی افزود: اگرچه هر جنگی آثار اقتصادی خود را بر جای میگذارد، اما مهم آن است که ساختار اقتصادی کشور بتواند خود را با شرایط جدید تطبیق دهد. در این زمینه شاهد بودیم که بخشهای مختلف کشور با هماهنگی مناسب از بروز مشکلات گسترده جلوگیری کردند.
عباسی تصریح کرد: یکی از مهمترین دستاوردهای این دوره، نمایش توان تابآوری اقتصادی ایران بود؛ موضوعی که بسیاری از ناظران خارجی نیز به آن اذعان کردند.
مرز مهران؛ نماد امنیت پایدار در روزهای بحران
استان ایلام و مرز بینالمللی مهران در سالهای اخیر به یکی از مهمترین کانونهای تردد زائران عتبات عالیات تبدیل شده است. در جریان تحولات اخیر نیز حفظ امنیت این گذرگاه راهبردی از اهمیت ویژهای برخوردار بود.
احمد کرمی، استاندار ایلام، در گفتوگو با خبرنگار ایلام بیدار اظهار کرد: تمامی دستگاههای اجرایی، امنیتی و خدماترسان استان از نخستین ساعات بحران در آمادهباش کامل قرار گرفتند تا کوچکترین خللی در روند خدمترسانی به مردم و زائران ایجاد نشود.
وی افزود: امنیت پایدار استان ایلام حاصل همکاری نیروهای مسلح، دستگاههای اجرایی و همراهی مردم است و خوشبختانه در طول این ایام، استان در آرامش کامل قرار داشت.
استاندار ایلام تصریح کرد: مرز مهران بهعنوان مهمترین گذرگاه زمینی زائران اربعین، همچنان با آمادگی کامل برای ارائه خدمات به زائران فعالیت میکند و هیچگونه نگرانی در این زمینه وجود ندارد.
رسانهها در میدان جنگ روایتها
یکی از مهمترین عرصههای نبرد در جنگهای جدید، جنگ روایتهاست. رسانهها امروز تنها نقش اطلاعرسانی ندارند، بلکه در شکلدهی افکار عمومی و مقابله با عملیات روانی دشمن نیز نقشآفرین هستند.
نصرتالله حیدری در این خصوص اظهار کرد: در جنگهای شناختی، دشمن تلاش میکند پیش از هر چیز ذهن مردم را هدف قرار دهد. بنابراین رسانههای داخلی وظیفه دارند با انتشار اخبار دقیق، تحلیلهای مستند و روایتهای واقعی، مانع از گسترش شایعات شوند.
وی افزود: عملکرد رسانههای مسئول و متعهد در جریان بحران اخیر نشان داد که جبهه رسانهای کشور نیز به بلوغ قابل توجهی رسیده است.
ایلام؛ دیار مقاومت و پایداری
نام ایلام همواره با مقاومت، ایثار و دفاع از ارزشهای انقلاب اسلامی گره خورده است. مردم این استان در دوران دفاع مقدس با تقدیم هزاران شهید و جانباز، نقش مهمی در دفاع از کشور ایفا کردند و امروز نیز همان روحیه در میان نسلهای جدید زنده است.
بسیاری از کارشناسان معتقدند آرامش حاکم بر استان در روزهای بحران، نتیجه همین فرهنگ مقاومت و تجربه تاریخی مردم ایلام است. فرهنگی که اجازه نمیدهد تهدیدات خارجی، امنیت روانی جامعه را مختل کند.
جنگ ۱۲ روزه خرداد ۱۴۰۴ را باید فراتر از یک درگیری نظامی تحلیل کرد. این رویداد به صحنهای برای سنجش توان بازدارندگی جمهوری اسلامی ایران، کارآمدی ساختارهای دفاعی، ظرفیت مدیریت بحران، انسجام ملی و قدرت تابآوری اجتماعی تبدیل شد.
سرعت بازسازی فرماندهی، آمادگی نیروهای مسلح، همراهی مردم، نقشآفرینی رسانهها و حفظ آرامش در استانهای مرزی از جمله ایلام، همگی نشان داد که ایران در مواجهه با تهدیدات خارجی از ظرفیتهای گستردهای برخوردار است.
در این میان، مردم استان ایلام بار دیگر ثابت کردند که میراثداران واقعی فرهنگ دفاع مقدس هستند؛ مردمی که در سختترین شرایط نیز با حفظ آرامش، وحدت و بصیرت، در کنار نظام اسلامی ایستادهاند و اجازه نخواهند داد دشمنان به اهداف خود دست یابند.
بیتردید تحولات خرداد ۱۴۰۴ در سالهای آینده نیز مورد بررسی پژوهشگران و تحلیلگران قرار خواهد گرفت؛ زیرا این رخداد صرفاً یک جنگ نبود، بلکه نقطه عطفی در تاریخ تحولات امنیتی و سیاسی منطقه محسوب میشود؛ نقطه عطفی که بار دیگر نقش اراده ملتها را در تعیین سرنوشت منطقه به نمایش گذاشت.
انتهای خبر/ر