به گزارش خبرنگار گروه سیاسی پایگاه خبری تحلیلی «ایلام بیدار»، قیام ۱۵ خرداد ۱۳۴۲ را باید یکی از مهمترین نقاط عطف تاریخ معاصر ایران دانست؛ رخدادی که اگرچه در ظاهر با سرکوب شدید رژیم پهلوی مواجه شد، اما در واقع آغازگر مسیری بود که به پیروزی انقلاب اسلامی در سال ۱۳۵۷ انجامید. این قیام صرفاً یک اعتراض سیاسی نبود، بلکه نقطه تلاقی ایمان دینی، آگاهی اجتماعی و اراده ملی برای مقابله با استبداد و سلطه خارجی به شمار میرفت.
امروز و در شرایطی که جمهوری اسلامی ایران با فشارها، تهدیدها و جنگهای ترکیبی دشمنان بهویژه ایالات متحده آمریکا و رژیم صهیونیستی مواجه است، بازخوانی قیام ۱۵ خرداد اهمیتی دوچندان پیدا میکند. بسیاری از مفاهیمی که در آن روزها به محور مبارزات مردم تبدیل شد، همچنان در فضای سیاسی و اجتماعی کشور زنده است؛ مفاهیمی چون استقلال، مقاومت، ظلمستیزی، وحدت ملی و نقش رهبری دینی در هدایت جامعه.
قیام ۱۵ خرداد به ملت ایران آموخت که در برابر فشار و تهدید نباید عقبنشینی کرد و میتوان با اتکا به ایمان، مردم و رهبری آگاه، بزرگترین قدرتهای زمان را به چالش کشید. به همین دلیل، این واقعه تاریخی تنها متعلق به گذشته نیست، بلکه چراغ راهی برای امروز و آینده ملت ایران محسوب میشود.
در همین راستا خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی «ایلام بیدار» با جمعی از اساتید دانشگاه، پژوهشگران و صاحبنظران استان ایلام به گفتگو نشسته است.
۱۵ خرداد؛ آغاز بیداری ملتی که دیگر تسلیم نشد
محمدرضا حیدری، عضو هیأت علمی دانشگاه ایلام، در گفتگو با خبرنگار «ایلام بیدار» اظهار کرد: قیام ۱۵ خرداد را نمیتوان صرفاً واکنشی به دستگیری امام خمینی (ره) دانست. این قیام نتیجه سالها نارضایتی مردم از وابستگی رژیم پهلوی به قدرتهای خارجی و بیتوجهی به هویت اسلامی و ملی جامعه بود.
وی افزود: آنچه ۱۵ خرداد را از بسیاری از جنبشهای پیشین متمایز میکند، پیوند عمیق میان دین و مردم بود. مردم احساس میکردند که از باورها، ارزشها و استقلال کشورشان دفاع میکنند و همین موضوع به قیام عمق و ماندگاری بخشید.
حیدری ادامه داد: رژیم پهلوی تصور میکرد با بازداشت امام خمینی (ره) و سرکوب معترضان میتواند نهضت را متوقف کند، اما در عمل نتیجه معکوس گرفت. خون شهدای ۱۵ خرداد به سرمایهای اجتماعی تبدیل شد که در سالهای بعد دامنه مبارزات را گستردهتر کرد.
وی تصریح کرد: مهمترین درس ۱۵ خرداد برای امروز این است که هیچ ملتی با تکیه بر قدرتهای خارجی به عزت و پیشرفت نمیرسد. استقلال و اقتدار زمانی حاصل میشود که مردم به تواناییهای خود باور داشته باشند.
این استاد دانشگاه خاطرنشان کرد: همان روحیهای که مردم را در ۱۵ خرداد به میدان آورد، امروز نیز میتواند در برابر فشارهای خارجی و جنگهای ترکیبی دشمنان نقشآفرین باشد.
نقش رهبری دینی در شکلگیری مقاومت ملی
حجتالاسلام سید علی موسوی، استاد حوزه و دانشگاه، در گفتگو با خبرنگار «ایلام بیدار» گفت: یکی از مهمترین ویژگیهای قیام ۱۵ خرداد، نقشمحوری رهبری دینی در هدایت مردم بود.
وی افزود: امام خمینی (ره) توانست با تکیه بر آموزههای اسلامی و اعتماد عمومی، یک نهضت مردمی را سازماندهی کند. مردم در شخصیت امام، صداقت، شجاعت و پایبندی به ارزشهای دینی را مشاهده میکردند و همین اعتماد، زمینهساز شکلگیری یک حرکت گسترده شد.
موسوی ادامه داد: در تاریخ معاصر ایران کمتر شخصیتی را میتوان یافت که تا این اندازه میان اقشار مختلف جامعه وحدت ایجاد کرده باشد. امام خمینی (ره) توانست بازاریان، دانشجویان، روحانیون، کشاورزان و اقشار مختلف مردم را در یک مسیر مشترک قرار دهد.
وی اظهار کرد: امروز نیز دشمنان تلاش میکنند با جنگ رسانهای و عملیات روانی، انسجام جامعه را هدف قرار دهند. تجربه ۱۵ خرداد نشان میدهد که هرگاه ملت ایران حول محور ارزشهای مشترک و رهبری واحد حرکت کرده، توانسته از بحرانها عبور کند.
این استاد حوزه خاطرنشان کرد: قیام ۱۵ خرداد ثابت کرد که رهبری مبتنی بر اعتماد مردم، میتواند قدرتی بسیار فراتر از ابزارهای نظامی و سیاسی ایجاد کند.
از مقابله با سلطه پهلوی تا ایستادگی در برابر فشارهای خارجی
علیاکبر رضایی، پژوهشگر مسائل سیاسی، در گفتگو با خبرنگار «ایلام بیدار» اظهار کرد: یکی از مهمترین وجوه مشترک میان قیام ۱۵ خرداد و شرایط کنونی کشور، مسئله مقابله با سلطه خارجی است.
وی گفت: در دهه ۴۰ شمسی، بخش مهمی از اعتراضات مردم به وابستگی گسترده رژیم پهلوی به آمریکا بازمیگشت. مردم احساس میکردند که منافع ملی قربانی خواستههای قدرتهای خارجی شده است.
رضایی افزود: امروز نیز اگرچه شرایط متفاوت است، اما اصل مسئله همچنان پابرجاست. آمریکا و متحدانش تلاش میکنند با ابزارهای اقتصادی، رسانهای و سیاسی بر اراده ملت ایران تأثیر بگذارند.
وی ادامه داد: مهمترین درس ۱۵ خرداد این است که عقبنشینی در برابر فشار، نهتنها مشکلات را حل نمیکند؛ بلکه زمینه مطالبات بیشتر دشمن را فراهم میسازد. ملت ایران در طول تاریخ هر زمان بر استقلال و عزت خود پافشاری کرده، موفقتر بوده است.
این پژوهشگر سیاسی تصریح کرد: دشمنان بهخوبی میدانند که سرمایه اصلی جمهوری اسلامی، اعتماد مردم و روحیه مقاومت ملی است؛ به همین دلیل تلاش میکنند این سرمایه را تضعیف کنند.
وی خاطرنشان کرد: حفظ انسجام اجتماعی و تقویت امید در جامعه، مهمترین راه مقابله با جنگ روانی و رسانهای دشمنان است.
۱۵ خرداد و شکلگیری فرهنگ مقاومت
حسن فلاحی، پژوهشگر تاریخ معاصر، در گفتگو با خبرنگار «ایلام بیدار» گفت: قیام ۱۵ خرداد نقطه آغاز شکلگیری فرهنگ مقاومت در ایران معاصر بود.
وی افزود: پیشازاین قیام، بسیاری تصور میکردند که رژیم پهلوی قدرتی شکستناپذیر دارد، اما ۱۵ خرداد نشان داد که اراده مردم میتواند بزرگترین ساختارهای قدرت را به چالش بکشد.
فلاحی ادامه داد: فرهنگ مقاومت تنها به معنای حضور در میدان نبرد نیست. مقاومت شامل ایستادگی فرهنگی، اقتصادی، اجتماعی و سیاسی نیز میشود. این مفهوم از همان سالها وارد ادبیات عمومی جامعه شد.
وی اظهار کرد: امروز نیز کشور درگیر نوعی جنگ ترکیبی است که ابعاد مختلفی دارد. در چنین شرایطی، بازگشت به تجربههای تاریخی مانند ۱۵ خرداد میتواند راهگشا باشد.
این پژوهشگر تاریخ تصریح کرد: ملتهایی که حافظه تاریخی خود را فراموش میکنند، در برابر تهدیدها آسیبپذیرتر میشوند. حفظ و انتقال تجربیات تاریخی به نسل جوان یک ضرورت ملی است.
جوانان و مسئولیت حفظ میراث ۱۵ خرداد
حجتالاسلام محمدجواد کریمی، فعال فرهنگی و پژوهشگر اجتماعی، در گفتگو با خبرنگار «ایلام بیدار» اظهار کرد: یکی از مهمترین وظایف امروز، تبیین صحیح قیام ۱۵ خرداد برای نسل جوان است.
وی افزود: بسیاری از جوانان امروز آن دوران را تجربه نکردهاند و طبیعی است که پرسشهای فراوانی درباره چرایی و اهمیت این قیام داشته باشند.
کریمی ادامه داد: باید برای نسل جدید توضیح داد که ۱۵ خرداد صرفاً یک رویداد تاریخی نیست، بلکه آغاز مسیری بود که به استقلال سیاسی کشور، افزایش مشارکت مردم و شکلگیری نظام جمهوری اسلامی انجامید.
وی تصریح کرد: انتقال این مفاهیم نیازمند استفاده از زبان روز، رسانههای نوین و تولید محتوای جذاب و مستند است.
این فعال فرهنگی خاطرنشان کرد: جوانان باید بدانند که بسیاری از دستاوردهای امروز کشور، حاصل مجاهدتها و فداکاریهای نسلی است که در ۱۵ خرداد و سالهای پس از آن ایستادگی کرد.
۱۵ خرداد؛ میراثی برای آینده ایران
قیام ۱۵ خرداد ۱۳۴۲ را باید سرآغاز تحولی دانست که مسیر تاریخ ایران را تغییر داد. این قیام با تکیه بر ایمان دینی، آگاهی اجتماعی و رهبری مردمی توانست بنیانهای مشروعیت رژیم پهلوی را متزلزل کند و زمینه را برای پیروزی انقلاب اسلامی فراهم سازد.
امروز نیز بسیاری از پیامها و درسهای آن قیام همچنان زنده و کاربردی است. در شرایطی که کشور با انواع فشارها و تهدیدهای خارجی مواجه است، تجربه ۱۵ خرداد یادآور این حقیقت است که ملت ایران هرگاه بر وحدت، ایمان، استقلال و مقاومت تکیه کرده، توانسته از دشوارترین آزمونها عبور کند.
همانگونه که کارشناسان این گزارش تأکید کردند، قیام ۱۵ خرداد تنها یک حادثه تاریخی نیست؛ بلکه بخشی از هویت سیاسی و اجتماعی ملت ایران به شمار میرود. هویتی که بر پایه دفاع از استقلال، مقابله با سلطه، حفظ ارزشهای دینی و مشارکت مردم در سرنوشت کشور شکلگرفته است.
بازخوانی این قیام برای نسل جدید نه صرفاً یک وظیفه تاریخی، بلکه ضرورتی فرهنگی و اجتماعی است. چرا که شناخت ریشههای مقاومت و ایستادگی ملت ایران میتواند چراغ راه آینده باشد و جامعه را در مواجهه با چالشهای پیشرو توانمندتر سازد.
۱۵ خرداد ثابت کرد که اراده یک ملت مؤمن و آگاه، حتی در برابر بزرگترین فشارها و تهدیدها نیز شکستناپذیر است؛ حقیقتی که همچنان در حافظه تاریخی ایرانیان زنده مانده و مسیر آینده را روشن میکند.
انتهای خبر/ر