به گزارش خبرنگار گروه سیاسی پایگاه خبری تحلیلی «ایلام بیدار»، در روزگاری که جهان درگیر بازتعریف موازنههای قدرت است، منطقه غرب آسیا بیش از هر زمان دیگری به کانون تحولات ژئوپلیتیکی جهان تبدیل شده است. در این میان، جمهوری اسلامی ایران نهتنها بهعنوان بازیگری تأثیرگذار، بلکه بهعنوان یکی از معماران نظم نوین منطقهای شناخته میشود؛ نظمی که برخاسته از اراده ملتها و مبتنی بر قدرت بومی است.
در این شرایط، تنگه هرمز دیگر صرفاً یک گذرگاه انرژی یا آبراه اقتصادی نیست؛ این تنگه امروز به نماد اقتدار ملی، هویت تمدنی و بازگشت ایران به جایگاه تاریخی خود در معادلات جهانی تبدیل شده است. از همین منظر، بسیاری از تحلیلگران معتقدند آنچه امروز در خلیج فارس و تنگه هرمز رخ میدهد، بخشی از یک «پیچ تاریخی» بزرگ است؛ پیچ تاریخیای که آینده منطقه و حتی جهان را دگرگون خواهد کرد.
در ماههای اخیر، تحولات مرتبط با امنیت خلیج فارس، مدیریت ترافیک دریایی و افزایش نقشآفرینی ایران در حوزه انرژی جهانی، بار دیگر نگاهها را متوجه این منطقه راهبردی کرده است. تحلیلگران سیاسی و نظامی بر این باورند که ایران امروز از مرحله دفاع صرف عبور کرده و به سطح «قدرت تعیینکننده» رسیده است؛ جایگاهی که محصول سالها مقاومت، بازدارندگی فعال و اتکا به ظرفیتهای داخلی است.
در همین راستا، خبرنگار گروه سیاسی پایگاه خبری تحلیلی «ایلام بیدار» در گفتوگو با اساتید دانشگاه، کارشناسان مسائل راهبردی و فعالان حوزه سیاست خارجی، ابعاد مختلف این تحول بزرگ را بررسی کرده است.
تنگه هرمز؛ قلب تپنده امنیت انرژی جهان
قدرتالله نیاصادق تحلیلگر ارشد مسائل سیاسی در گفتوگو با خبرنگار گروه سیاسی پایگاه خبری تحلیلی «ایلام بیدار» اظهار داشت: تنگه هرمز یکی از مهمترین گذرگاههای راهبردی جهان است که بخش قابلتوجهی از انرژی دنیا از طریق آن جابهجا میشود و به همین دلیل هر تحول در این منطقه، بلافاصله بر اقتصاد جهانی اثر میگذارد.
وی افزود: اهمیت تنگه هرمز فقط به نفت و گاز محدود نمیشود، بلکه این منطقه به محل تلاقی قدرتهای جهانی، رقابتهای ژئوپلیتیکی و معادلات امنیتی تبدیل شده است و هر کشوری که بتواند امنیت این آبراه را مدیریت کند، نقش تعیینکنندهای در معادلات جهانی خواهد داشت.
این تحلیلگر مسائل سیاسی گفت: جمهوری اسلامی ایران طی سالهای اخیر توانسته با تکیه بر توان دفاعی، اقتدار دریایی و انسجام ملی، موقعیت خود را در خلیج فارس تثبیت کند و همین مسئله باعث شده نگاه قدرتهای جهانی نسبت به ایران تغییر کند.
نیاصادق تصریح کرد: دشمنان تلاش میکنند مدیریت ایران بر تنگه هرمز را بهعنوان تهدید معرفی کنند، در حالی که واقعیت این است که جمهوری اسلامی ایران همواره امنیت پایدار منطقه را دنبال کرده و حضور نیروهای بیگانه را عامل اصلی ناامنی میداند.
وی ادامه داد: تجربه دهههای اخیر ثابت کرده هرجا آمریکا و رژیم صهیونیستی وارد منطقهای شدهاند، نتیجهای جز جنگ، بیثباتی و ویرانی نداشتهاند و امروز ملتهای منطقه بیش از گذشته به این حقیقت پی بردهاند.
عبور ایران از انفعال تحمیلی
دکتر نصرت حیدری استاد دانشگاه آزاد اسلامی ایلام نیز در گفتوگو با خبرنگار گروه سیاسی پایگاه خبری تحلیلی «ایلام بیدار» اظهار داشت: یکی از مهمترین ویژگیهای ایران امروز، عبور از دوران انفعال تحمیلی است. در گذشته برخی حکومتهای وابسته تلاش میکردند امنیت کشور را به بیگانگان گره بزنند، اما انقلاب اسلامی این معادله را تغییر داد.
وی افزود: امروز جمهوری اسلامی ایران نهتنها وابسته به قدرتهای خارجی نیست، بلکه به الگویی برای استقلالخواهی ملتهای منطقه تبدیل شده است و همین مسئله، جایگاه ایران را در معادلات جهانی ارتقا داده است.
این استاد دانشگاه گفت: مدیریت هوشمندانه تنگه هرمز بخشی از راهبرد کلان ایران برای تثبیت امنیت بومی در منطقه است و این مسئله در چارچوب حقوق بینالملل و قواعد شناختهشده دریایی دنبال میشود.
حیدری تصریح کرد: برخی رسانههای غربی تلاش دارند اقدامات ایران را بهعنوان تهدید علیه تجارت جهانی معرفی کنند، اما حقیقت این است که ایران همواره تأمین امنیت خطوط انرژی را تضمین کرده و حتی در بحرانیترین شرایط نیز اجازه نداده امنیت دریانوردی دچار فروپاشی شود.
وی بیان کرد: آنچه امروز موجب نگرانی غرب شده، نه تهدید امنیت جهانی، بلکه افزایش قدرت ایران و کاهش وابستگی منطقه به حضور نظامی آمریکا است.
خلیج فارس؛ هویت تاریخی و تمدنی ایران
حجتالاسلام مهدی اکبرنژاد عضو هیئت علمی دانشگاه ایلام در گفتوگو با خبرنگار گروه سیاسی پایگاه خبری تحلیلی «ایلام بیدار» اظهار داشت: خلیج فارس فقط یک جغرافیا نیست، بلکه بخشی از هویت تاریخی و تمدنی ملت ایران است.
وی افزود: ملت ایران هزاران سال در کنار این آبراه زیسته و از آن صیانت کرده است و به همین دلیل هرگونه تعرض به امنیت یا هویت خلیج فارس، در حقیقت تعرض به هویت ملی ایرانیان محسوب میشود.
این استاد دانشگاه گفت: رهبر معظم انقلاب اسلامی بارها بر مسئله عزت ملی و احیای اقتدار تاریخی ایران تأکید کردهاند و امروز بخش مهمی از این اقتدار در حوزه دریایی و منطقهای قابل مشاهده است.
اکبرنژاد تصریح کرد: ایران امروز توانسته میان «اقتدار» و «عقلانیت» توازن برقرار کند؛ یعنی از یک سو قدرت بازدارندگی خود را افزایش داده و از سوی دیگر بر مدیریت هوشمندانه و مبتنی بر قانون تأکید دارد.
وی ادامه داد: جمهوری اسلامی ایران بهدنبال ناامنسازی منطقه نیست، بلکه معتقد است امنیت باید توسط کشورهای منطقه و بدون دخالت بیگانگان تأمین شود.
حقوقیسازی اقتدار؛ راهبرد جدید ایران
میلاد شاهحسینی پژوهشگر مسائل راهبردی در گفتگو با خبرنگار گروه سیاسی پایگاه خبری تحلیلی «ایلام بیدار» اظهار داشت: یکی از مهمترین تحولات سالهای اخیر، حرکت ایران به سمت «حقوقیسازی اقتدار» است؛ یعنی تبدیل قدرت میدانی به یک سازوکار مشروع و پذیرفتهشده در چارچوب قوانین بینالمللی.
وی افزود: جمهوری اسلامی ایران تلاش کرده نشان دهد که قدرت منطقهای آن صرفاً مبتنی بر توان نظامی نیست، بلکه بر پایه مشروعیت حقوقی و مسئولیتپذیری منطقهای نیز استوار است.
این پژوهشگر مسائل راهبردی گفت: وقتی ایران بر مدیریت ترافیک دریایی، مقابله با آلودگیهای زیستمحیطی و تأمین امنیت خطوط کشتیرانی تأکید میکند، در حقیقت در حال اجرای حقوق طبیعی و قانونی خود در آبراههای پیرامونی است.
شاهحسینی تصریح کرد: غرب سالها تلاش کرد ایران را بهعنوان کشوری منزوی معرفی کند، اما امروز همان قدرتها مجبور شدهاند نقش ایران را در امنیت منطقه بپذیرند.
وی ادامه داد: تغییر موازنه قدرت در منطقه بهوضوح قابل مشاهده است و بسیاری از کشورهای منطقه نیز اکنون به این جمعبندی رسیدهاند که امنیت واقعی باید بر پایه همکاری بومی شکل بگیرد.
شکست پروژه امنیت عاریهای
فرهاد ملکی کارشناس مسائل بینالملل در گفتگو با خبرنگار گروه سیاسی پایگاه خبری تحلیلی «ایلام بیدار» اظهار داشت: یکی از مهمترین واقعیتهای منطقه در سالهای اخیر، شکست پروژه «امنیت عاریهای» است؛ پروژهای که بر حضور نیروهای خارجی در منطقه تکیه داشت.
وی افزود: آمریکا سالها تلاش کرد حضور نظامی خود را ضامن امنیت خلیج فارس معرفی کند، اما نتیجه این حضور چیزی جز تشدید تنشها، جنگهای نیابتی و افزایش بیثباتی نبود.
این کارشناس مسائل بینالملل گفت: امروز کشورهای منطقه بهخوبی دریافتهاند که امنیت پایدار باید توسط خود ملتهای منطقه تأمین شود و جمهوری اسلامی ایران در این زمینه نقش محوری دارد.
ملکی تصریح کرد: جمهوری اسلامی ایران با تکیه بر قدرت بازدارندگی و ظرفیتهای بومی توانسته معادلات منطقه را تغییر دهد و همین مسئله موجب نگرانی آمریکا و رژیم صهیونیستی شده است.
وی ادامه داد: غرب دیگر نمیتواند مانند گذشته اراده خود را بر منطقه تحمیل کند و این مسئله نشانه آغاز دوران جدیدی در نظم جهانی است.
تنگه هرمز؛ اهرم دیپلماسی انرژی ایران
محمدرضا کریمی کارشناس اقتصاد سیاسی در گفتگو با خبرنگار گروه سیاسی پایگاه خبری تحلیلی «ایلام بیدار» اظهار داشت: یکی از مهمترین ابعاد تحولات اخیر، افزایش نقش ایران در دیپلماسی انرژی جهان است.
وی افزود: تنگه هرمز بهدلیل موقعیت راهبردی خود، به یکی از مهمترین ابزارهای اثرگذاری اقتصادی و سیاسی ایران تبدیل شده و همین مسئله، قدرت چانهزنی کشور را افزایش داده است.
این کارشناس اقتصاد سیاسی گفت: جهان امروز به انرژی خلیج فارس وابسته است و هرگونه تغییر در وضعیت این منطقه میتواند بازارهای جهانی را تحت تأثیر قرار دهد.
کریمی تصریح کرد: جمهوری اسلامی ایران تلاش کرده از این ظرفیت در جهت تثبیت منافع ملی و تقویت جایگاه منطقهای خود استفاده کند و این مسئله بخشی از راهبرد کلان کشور در نظم نوین جهانی است.
وی ادامه داد: ایران امروز دیگر صرفاً یک تولیدکننده انرژی نیست، بلکه به بازیگری راهبردی در امنیت انرژی جهان تبدیل شده است.
نقش مردم در اقتدار ملی ایران
علی دارابی جامعهشناس و پژوهشگر مسائل اجتماعی در گفتگو با خبرنگار گروه سیاسی پایگاه خبری تحلیلی «ایلام بیدار» اظهار داشت: یکی از مهمترین عوامل اقتدار جمهوری اسلامی ایران، حضور و پشتیبانی مردم است.
وی افزود: قدرت نظامی بدون پشتوانه مردمی نمیتواند پایدار بماند و آنچه ایران را در برابر فشارهای خارجی مقاوم کرده، انسجام اجتماعی و اعتماد عمومی به اصل استقلال کشور است.
این پژوهشگر مسائل اجتماعی گفت: مردم ایران در مقاطع مختلف تاریخی نشان دادهاند که در برابر تهدیدهای خارجی متحد میشوند و همین مسئله، مهمترین سرمایه راهبردی کشور محسوب میشود.
دارابی تصریح کرد: دشمنان تلاش میکنند با جنگ رسانهای و عملیات روانی، انسجام ملی را تضعیف کنند، اما تجربه سالهای اخیر نشان داده ملت ایران در بزنگاههای تاریخی از منافع ملی خود دفاع میکند.
تحولات امروز خلیج فارس و تنگه هرمز را نمیتوان صرفاً در قالب یک مناقشه سیاسی یا امنیتی تحلیل کرد؛ آنچه در حال وقوع است، بخشی از فرآیند بزرگ بازتعریف نظم منطقهای و جهانی است. جمهوری اسلامی ایران طی سالهای اخیر توانسته با تکیه بر قدرت بومی، انسجام ملی و اقتدار دفاعی، جایگاه خود را از یک بازیگر تحت فشار به یک قدرت تعیینکننده ارتقا دهد.
مدیریت هوشمندانه تنگه هرمز، تأکید بر امنیت بومی منطقه، حقوقیسازی اقتدار و افزایش نقش ایران در دیپلماسی انرژی، همگی نشاندهنده ورود کشور به مرحلهای جدید از کنشگری منطقهای و جهانی است.
امروز بسیاری از تحلیلگران معتقدند خلیج فارس نهتنها قلب انرژی جهان، بلکه قلب تحولات آینده نظم بینالملل خواهد بود و در این میان، جمهوری اسلامی ایران یکی از اصلیترین بازیگران این میدان تاریخی به شمار میرود؛ میدانی که در آن، ملت ایران تلاش میکند بار دیگر جایگاه تاریخی و تمدنی خود را در معادلات جهانی تثبیت کند.
انتهای خبر/ر