به گزارش گروه سیاسی پایگاه خبری تحلیلی «ایلام بیدار»،۱۲ فروردین در حافظه تاریخی ملت ایران، صرفاً یک روز در تقویم نیست؛ بلکه نماد تثبیت اراده ملتی است که در یکی از حساسترین مقاطع تاریخ خود، با حضوری آگاهانه و گسترده، مسیر آینده کشور را تعیین کرد. این روز، ترجمان عینی «مردمسالاری دینی» و نقطه آغاز شکلگیری ساختاری نوین در حکمرانی ایران است. در شرایطی که کشور با ترکیبی از چالشهای اقتصادی، اجتماعی و فشارهای خارجی مواجه است، بازخوانی فلسفه این روز میتواند به درک بهتر الزامات تداوم این مسیر کمک کند.
خبرنگار گروه سیاسی پایگاه خبری تحلیلی «ایلام بیدار» در گفتگویی تفصیلی با نصرتالله حیدری، عضو هیئتعلمی دانشگاه آزاد اسلامی ایلام، به بررسی ابعاد مختلف این رویداد تاریخی و کارکردهای آن در شرایط امروز پرداخته است.
۱۲ فروردین چه جایگاهی در تاریخ معاصر ایران دارد و چرا باید آن را فراتر از یک مناسبت تقویمی دانست؟
نصرتالله حیدری در گفتگو با خبرنگار گروه سیاسی پایگاه خبری تحلیلی «ایلام بیدار» گفت: ۱۲ فروردین را باید یکی از مهمترین نقاط عطف در تاریخ معاصر ایران دانست. این روز، صرفاً یادآور یک رویداد تاریخی نیست، بلکه بیانگر لحظهای است که در آن، اراده عمومی مردم بهصورت مستقیم در تعیین ساختار سیاسی کشور نقشآفرینی کرد. در بسیاری از کشورها، تغییر نظامهای سیاسی با تحولات تدریجی یا حتی تحمیلهای بیرونی همراه بوده است، اما در ایران، این تغییر از طریق یک همهپرسی عمومی و با مشارکت گسترده مردم صورت گرفت.
وی افزود: اهمیت این روز از آن جهت است که نشان میدهد مردم ایران، نهتنها در پیروزی انقلاب نقش داشتند، بلکه در تعیین نوع نظام جایگزین نیز فعالانه وارد صحنه شدند. این سطح از مشارکت، بیانگر بلوغ سیاسی جامعه و اعتماد به نفس ملی در انتخاب مسیر آینده است.
همهپرسی فروردین ۱۳۵۸ چه ویژگیهایی داشت که آن را به یک رویداد کمنظیر تبدیل کرد؟
وی در ادامه اظهار داشت: همهپرسی دهم و یازدهم فروردین ۱۳۵۸ در شرایطی برگزار شد که کشور هنوز در فضای انقلابی و گذار قرار داشت. بااینحال، این فرآیند با نظم و مشارکت گسترده مردم انجام شد و نتیجه آن نیز بسیار قاطع بود. این موضوع نشاندهنده آن است که مردم ایران، علیرغم وجود دیدگاههای مختلف، در یک نقطه به اجماع رسیدند.
حیدری تصریح کرد: یکی از ویژگیهای مهم این همهپرسی، سادگی و شفافیت آن بود؛ مردم در برابر یک پرسش مشخص قرار گرفتند و بدون پیچیدگیهای مرسوم در نظامهای سیاسی، نظر خود را اعلام کردند. این شفافیت، موجب افزایش اعتماد عمومی و مشارکت گستردهتر شد.
وی ادامه داد: اگر این رویداد را در مقیاس جهانی بررسی کنیم، درمییابیم که چنین سطحی از مشارکت در تعیین نوع نظام سیاسی، کمتر در تاریخ معاصر دیده شده است. این امر، ۱۲ فروردین را به یک نمونه قابلتوجه در مطالعات سیاسی تبدیل کرده است.
چرا ۱۲ فروردین بهعنوان «روز جمهوری اسلامی» نامگذاری شده و این نام چه پیامی دارد؟
عضو هیئتعلمی دانشگاه آزاد اسلامی ایلام بیان کرد: این نامگذاری، در واقع تثبیتکننده انتخاب مردم است. وقتی از «روز جمهوری اسلامی» سخن میگوییم، در حقیقت به روزی اشاره داریم که مردم با رأی خود، این عنوان را بهعنوان هویت سیاسی کشور برگزیدند.
وی افزود: این روز، نماد عبور از الگوهای وارداتی و تأکید بر انتخابی بومی است. در آن مقطع، جریانهای مختلفی وجود داشتند که هرکدام الگوی خاصی از حکمرانی را پیشنهاد میکردند، اما مردم با هدایت امام خمینی (ره) و با اتکا به باورهای دینی و فرهنگی خود، مسیر متفاوتی را انتخاب کردند.
نقش امام خمینی (ره) در شکلگیری این انتخاب تاریخی چگونه قابل تحلیل است؟
حیدری گفت: نقش امام خمینی (ره) در این فرآیند بسیار کلیدی بود. ایشان توانستند با طرح مفهوم «جمهوری اسلامی»، یک چارچوب نظری و عملی برای نظام آینده ارائه دهند. این مفهوم، بهگونهای طراحی شده بود که هم به اراده مردم توجه داشت و هم ارزشهای دینی را در ساختار حکمرانی لحاظ میکرد.
وی ادامه داد: امام خمینی (ره) با اعتماد به مردم، مسیر همهپرسی را انتخاب کردند و این خود نشاندهنده باور عمیق ایشان به نقش مردم در تعیین سرنوشت کشور بود. این رویکرد، یکی از عوامل اصلی موفقیت این فرآیند بهشمار میرود.
آیا میتوان ۱۲ فروردین را نخستین تجربه واقعی مشارکت سیاسی مردم پس از انقلاب دانست؟
این استاد دانشگاه تصریح کرد: بدون تردید، ۱۲ فروردین نخستین تجربه گسترده و سراسری مشارکت سیاسی مردم پس از انقلاب بود. در این رویداد، تمامی اقشار جامعه، از شهرها و روستاها گرفته تا گروههای مختلف اجتماعی، در فرآیند تصمیمگیری مشارکت کردند.
وی افزود: این مشارکت، نهتنها به تثبیت نظام کمک کرد، بلکه نوعی سرمایه اجتماعی نیز ایجاد نمود که در سالهای بعد، در مواجهه با چالشهای مختلف، به کار آمد.
رأی مردم به جمهوری اسلامی چه پیامدهایی برای ساختار سیاسی کشور داشت؟
حیدری اظهار داشت: این رأی، به معنای پایان نظام سلطنتی و آغاز دورهای جدید از حاکمیت مردم بود. در این دوره، ساختار سیاسی کشور بر پایه ترکیب دین و مردمسالاری شکل گرفت و نهادهای مختلفی برای تحقق این هدف ایجاد شدند.
وی افزود: این تحول، صرفاً یک تغییر سیاسی نبود، بلکه یک تغییر عمیق در نگرش به حکمرانی و نقش مردم در آن بهشمار میرفت.
۱۲ فروردین چه پاسخی به دیدگاه جدایی دین از سیاست داد؟
وی خاطرنشان کرد: این روز، پاسخی عملی به این دیدگاه بود. ملت ایران با انتخاب خود نشان داد که میتوان مدلی از حکمرانی ارائه داد که در آن، دین و سیاست در کنار یکدیگر قرار داشته باشند. این مدل، یک تجربه متفاوت در جهان معاصر محسوب میشود.
این مسیر در دهههای اخیر چگونه ادامه یافته است؟
حیدری گفت: در دهههای اخیر، جمهوری اسلامی با چالشهای متعددی مواجه بوده است؛ از فشارهای خارجی گرفته تا مسائل داخلی. بااینحال، این نظام توانسته بر پایه همان آرمانهای اولیه خود باقی بماند.
وی افزود: یکی از عوامل اصلی این پایداری، حضور مردم در صحنههای مختلف بوده است. هر زمان که مردم احساس کردهاند که نظام نیازمند حمایت آنهاست، وارد میدان شدهاند.
در شرایط کنونی، بازخوانی ۱۲ فروردین چه ضرورتی دارد؟
عضو هیئتعلمی دانشگاه آزاد اسلامی ایلام بیان کرد: در شرایط فعلی که کشور با فشارهای ترکیبی مواجه است، بازخوانی این روز اهمیت دوچندانی دارد. این روز یادآور این نکته است که قدرت اصلی نظام، در پشتوانه مردمی آن نهفته است.
وی ادامه داد: بازگشت به این مفهوم، میتواند در تقویت انسجام ملی و افزایش اعتماد عمومی مؤثر باشد.
برای صیانت از این دستاورد تاریخی، چه اقداماتی ضروری است؟
حیدری تصریح کرد: صیانت از این دستاورد، نیازمند توجه جدی به کارآمدی، شفافیت و پاسخگویی است. اگر مردم احساس کنند که مطالبات آنها مورد توجه قرار میگیرد، اعتماد آنها نیز تقویت خواهد شد.
وی افزود: حل مشکلات معیشتی، بهبود وضعیت اقتصادی و افزایش عدالت اجتماعی، از جمله مهمترین اقداماتی است که میتواند به حفظ این سرمایه اجتماعی کمک کند.
نقش مردم در تداوم این مسیر چگونه تعریف میشود؟
وی در پایان تأکید کرد: مردم، اصلیترین رکن این نظام هستند و تداوم این مسیر، بدون حضور و مشارکت آنها امکانپذیر نیست. ملت ایران بارها نشان داده که در بزنگاههای حساس، با انسجام و آگاهی از آرمانهای خود دفاع میکند.
گفتگوی تفصیلی با نصرتالله حیدری نشان میدهد که ۱۲ فروردین، نهتنها یک رویداد تاریخی، بلکه یک سرمایه راهبردی برای آینده کشور است. سرمایهای که حفظ آن، در گرو تقویت ارتباط میان مردم و حاکمیت، افزایش کارآمدی و پاسخگویی، و توجه جدی به مطالبات جامعه خواهد بود.
انتهای خبر/ر