به گزارش خبرنگار گروه سیاسی پایگاه خبری تحلیلی «ایلام بیدار»، نیمه شعبان در تقویم شیعه، تنها یک مناسبت مذهبی نیست؛ روزی است که امید به آیندهای روشن، در دل میلیونها انسان زنده میشود. ولادت حضرت مهدی (عج) یادآور وعده الهی برای برپایی عدالت در جهان است؛ وعدهای که قرنهاست دلهای مؤمنان را به خود مشغول کرده و مفهوم «انتظار» را به یکی از مهمترین مفاهیم فرهنگی و اعتقادی تبدیل کرده است.
اما انتظار در دنیای امروز چه معنایی دارد؟ آیا تنها به برگزاری جشنها، چراغانیها و مراسمهای آیینی محدود میشود یا مسئولیتهایی فراتر از اینها بر دوش منتظران قرار دارد؟ در عصر غیبت که انسان با پیچیدگیهای فرهنگی، رسانهای و اجتماعی مواجه است، مفهوم انتظار به یک سبک زندگی تبدیل میشود؛ سبکی که در آن ایمان، مسئولیتپذیری و تلاش برای اصلاح جامعه جایگاه ویژهای دارد.
برای بررسی این موضوع، با چند تن از کارشناسان دینی و دانشگاهی به گفتگو نشستیم تا از نگاه آنان، وظایف منتظران ظهور در دنیای امروز را واکاوی کنیم.
انتظار؛ از یک باور قلبی تا یک مسئولیت اجتماعی
حجتالاسلام شمس اله سراج، امامجمعه موقت ایلام، در گفتوگو با خبرنگار ما، انتظار را مفهومی فراتر از یک حالت ذهنی میداند و میگوید: انتظار در فرهنگ شیعه به معنای آمادگی دائمی برای تحقق عدالت است. منتظر واقعی کسی است که در مسیر اصلاح خود و جامعه گام بردارد و برای برپایی ارزشهای الهی تلاش کند.
وی با اشاره به شرایط دنیای امروز افزود: در عصری زندگی میکنیم که جنگ رسانهای، تهاجم فرهنگی و فشارهای اقتصادی بر زندگی مردم سایه انداخته است. در چنین شرایطی، انتظار واقعی یعنی حفظ ایمان، امید و ایستادگی در مسیر حق. اگر جامعهای از نظر اخلاقی و اعتقادی دچار فروپاشی شود، چگونه میتواند پذیرای حکومت عدل جهانی باشد؟
وی با اشاره به اینکه منتظران باید در سه حوزه فردی، خانوادگی و اجتماعی فعال باشند و گفت: خودسازی، تربیت نسل مؤمن و حضور فعال در عرصههای اجتماعی از مهمترین وظایف منتظران است.
خودسازی؛ نخستین گام در مسیر انتظار
حسن عبدالهی پژوهشگر علوم اسلامی در گفتگو با خبرنگار ما گفت: انتظار را پیش از هر چیز یک پروژه فردی و بدون اصلاح فردی، سخنگفتن از جامعه مهدوی معنایی ندارد.
وی اظهار کرد: در روایات آمده است که بهترین اعمال، انتظار فرج است. اما این انتظار، یک حالت منفعلانه نیست؛ بلکه به معنای آمادگی دائمی برای یاری امام است. این آمادگی، پیش از هر چیز با اصلاح نفس و تقویت اخلاق آغاز میشود.
عبدالهی با اشاره به برخی شاخصهای خودسازی گفت: راستگویی، امانتداری، پرهیز از ظلم، رعایت حقوق دیگران و تقویت روحیه خدمت، از ویژگیهای انسان منتظر است. جامعهای که در آن دروغ، فساد و بیعدالتی رواج داشته باشد، نمیتواند خود را منتظر واقعی بداند.
وی تأکید کرد: انتظار واقعی، انسان را به سمت مسئولیتپذیری سوق میدهد، نه بیتفاوتی؛ منتظر واقعی، در برابر مشکلات جامعه سکوت نمیکند؛ بلکه در حد توان خود برای اصلاح آن تلاش میکند.
نقش خانواده در تربیت نسل منتظر
حجتالاسلام علی چراغی، استاد حوزه علمیه، در گفتگو با خبرنگار ما، خانواده را مهمترین پایگاه تربیت منتظران دانست و گفت: اگر بخواهیم جامعهای مهدوی داشته باشیم، باید خانوادههایی مهدوی تربیت کنیم. انتظار از خانه آغاز میشود؛ از نوع تربیت فرزندان، سبک زندگی، نحوه تعامل اعضای خانواده با یکدیگر و حتی نوع مصرف و رفتار اجتماعی.
وی افزود: در خانهای که صداقت، احترام، قناعت و معنویت حاکم باشد، فرزندانی تربیت میشوند که آماده پذیرش فرهنگ عدالت و انسانیت هستند. اما اگر در خانوادهای دروغ، تجملگرایی و بیتفاوتی حاکم باشد، نمیتوان از انتظار واقعی سخن گفت.
چراغی تأکید کرد: والدین باید مفاهیم انتظار را به زبان ساده و عملی به فرزندان منتقل کنند؛ بهترین آموزش انتظار، رفتار والدین است. وقتی فرزند میبیند پدر و مادرش اهل صداقت، کمک به دیگران و رعایت حقوق مردم هستند، عملاً مفهوم انتظار را میآموزد.
انتظار در دنیای رسانهای امروز
مریم نادری، جامعهشناس و پژوهشگر مسائل فرهنگی، معتقد است که مفهوم انتظار در دنیای امروز با چالشهای جدیدی روبهروست.
وی در گفتگو با خبرنگار ما اظهار کرد: امروز نسل جوان در معرض حجم عظیمی از اطلاعات و پیامهای رسانهای قرار دارد. بسیاری از این پیامها با فرهنگ معنویت و امید در تضاد هستند و نوعی یأس و بیهویتی را ترویج میکنند. در چنین شرایطی، انتظار میتواند بهعنوان یک منبع امید و هویتبخشی عمل کند.
نادری ادامه داد: جوانی که باور دارد آینده جهان به سمت عدالت و حقیقت حرکت میکند، در برابر مشکلات و فشارها مقاومتر خواهد بود. انتظار، نوعی امید فعال است؛ امیدی که انسان را به تلاش و حرکت وامیدارد.
وی تأکید کرد: نهادهای فرهنگی و رسانهای باید تصویر درست و عمیقی از مفهوم انتظار ارائه دهند؛ اگر انتظار به سطح جشنهای مناسبتی محدود شود، نسل جوان ارتباط عمیقی با آن برقرار نخواهد کرد. باید انتظار را بهعنوان یک سبک زندگی معرفی کرد.
عدالتخواهی؛ شاخصه اصلی منتظران
حجتالاسلام محمدحسین احمدی، کارشناس مسائل دینی، عدالتخواهی را مهمترین ویژگی منتظران دانست و گفت: امامزمان (عج) برای برپایی عدالت جهانی ظهور خواهند کرد؛ بنابراین کسی که خود در زندگی شخصی و اجتماعی اهل ظلم و تبعیض است، نمیتواند مدعی انتظار باشد.
وی افزود: منتظر واقعی کسی است که در محیط کار، خانواده و جامعه، عدالت را رعایت کند. اگر مسئولی هست، حق مردم را ضایع نکند؛ اگر کارگری هست، کار خود را درست انجام دهد؛ اگر تاجری هست، انصاف را رعایت کند.
احمدی با اشاره به مشکلات اقتصادی و اجتماعی امروز گفت: در شرایطی که برخی افراد با احتکار، گرانفروشی یا فساد اقتصادی به مردم فشار وارد میکنند، سخنگفتن از انتظار بدون اصلاح رفتارها بیمعناست. انتظار واقعی با عدالتخواهی و انصاف همراه است.
مسئولیت اجتماعی منتظران در عصر غیبت
رضا کریمی، استاد علوم سیاسی، انتظار را یک مفهوم سیاسی و اجتماعی دانسته و گفت: انتظار در فرهنگ شیعه، به معنای تلاش برای برپایی عدالت در همین امروز است. منتظر واقعی نمیگوید که چون امام غایب است، ما مسئولیتی نداریم؛ بلکه تلاش میکند جامعهای عادلانهتر بسازد.
کریمی افزود: مشارکت در امور اجتماعی، کمک به نیازمندان، دفاع از مظلومان و تلاش برای اصلاح ساختارهای ناعادلانه، از وظایف منتظران است. انتظار، انسان را به کنشگری اجتماعی دعوت میکند.
وی تأکید کرد: بیتفاوتی اجتماعی با روح انتظار سازگار نیست؛ منتظر واقعی نمیتواند نسبت به فقر، فساد یا بیعدالتی بیتفاوت باشد. او خود را مسئول میداند.
نیمه شعبان؛ جشن امید یا یادآوری مسئولیت؟
حجتالاسلام سعید مرادی، خطیب و پژوهشگر دینی گفت: نیمه شعبان باید بیش از آنکه به جشنهای ظاهری محدود شود، به فرصتی برای بازنگری در رفتارها تبدیل شود.
وی گفت: چراغانی، شیرینی و جشن، جلوههای زیبای محبت به امامزمان (عج) است؛ اما مهمتر از آن، اصلاح رفتارها و سبک زندگی است. نیمه شعبان باید ما را به این فکر ببرد که اگر امام امروز ظهور کنند، آیا ما آماده یاری ایشان هستیم؟
مرادی افزود: منتظر واقعی کسی است که هر روز از خود بپرسد: اگر امام من امروز بیاید، آیا از رفتار من راضی خواهد بود؟
نیمه شعبان، تنها یادآور یک ولادت تاریخی نیست؛ نمادی از امید، عدالت و آیندهای روشن برای بشریت است. اما این امید، بدون مسئولیت معنا ندارد. گفتگو با کارشناسان نشان میدهد که انتظار در فرهنگ شیعه، یک حالت منفعلانه و صرفاً احساسی نیست؛ بلکه مجموعهای از وظایف فردی و اجتماعی را در بر میگیرد.
خودسازی، تربیت نسل مؤمن، عدالتخواهی، مسئولیتپذیری اجتماعی و حفظ امید در شرایط دشوار، از مهمترین ویژگیهای منتظران واقعی است. در دنیای امروز که بحرانهای اخلاقی و اجتماعی، انسان را با چالشهای فراوانی روبهرو کرده است، فرهنگ انتظار میتوان بهعنوان چراغی روشن، مسیر آینده را نشان دهد.
اگر جامعهای بخواهد پذیرای حکومت عدل جهانی باشد، باید از امروز در مسیر عدالت، صداقت و مسئولیت حرکت کند. نیمه شعبان، فرصتی است تا هر فرد از خود بپرسد: سهم من در ساختن جامعهای شایسته ظهور چیست؟ شاید پاسخ به همین پرسش، آغاز مسیر انتظار واقعی باشد.
انتهای خبر/ر