به گزارش خبرنگار گروه سیاسی پایگاه خبری تحلیلی «ایلام بیدار»، سمیه عباسیان، فعال سیاسی در یادداشتی نوشت: انقلاب اسلامی ایران در سال ۱۳۵۷ در شرایطی شکل گرفت که کشور نهتنها با عقبماندگیهای عمیق ساختاری مواجه بود، بلکه خیلی زود وارد یکی از پرهزینهترین دورههای تاریخی خود شد؛ جنگ تحمیلی هشتساله، تحریمهای گسترده و فشارهای سیاسی و اقتصادی بیسابقه. بااینحال، مرور شاخصهای توسعه انسانی از ابتدای انقلاب تا سال ۱۴۰۴ نشان میدهد جمهوری اسلامی، علیرغم همه محدودیتها، توانسته مسیر متفاوتی از بسیاری کشورهای منطقه طی کند.
در حوزه آموزش و سواد، ایران پیش از انقلاب با نرخ سواد حدود ۳۷ درصد مواجه بود؛ یعنی اکثریت جامعه حتی از آموزش پایه محروم بودند. امروز، بیش از ۸۷ درصد جمعیت کشور باسواد هستند و این پیشرفت صرفاً محدود به مراکز شهری نبوده است. در استانهایی مانند سیستان و بلوچستان، نرخ سواد از کمتر از ۱۰ درصد به حدود ۷۰ درصد رسیده است. همچنین جمعیت دانشجویی کشور از حدود ۱۵۰ هزار نفر در سال ۱۳۵۷ به بیش از ۴ میلیون نفر افزایشیافته و سهم زنان از آموزش عالی به بیش از ۶۰ درصد رسیده؛ آماری که حتی در بسیاری کشورهای منطقه هنوز دستنیافتنی است.
در بخش سلامت و بهداشت، کاهش چشمگیر مرگومیر کودکان یکی از شاخصترین دستاوردهاست. این شاخص از ۱۲۰ مورد در هر هزار تولد در سال ۱۳۵۵ به کمتر از ۱۵ مورد کاهشیافته است. دسترسی به آب آشامیدنی سالم، برقرسانی روستایی و پوشش بیمه درمانی نیز به بالای ۹۰ درصد رسیده؛ تحولاتی که زندگی میلیونها نفر در مناطق محروم را دگرگون کرده است.
در حوزه علموفناوری، تحریمها نهتنها مانع پیشرفت نشدند، بلکه به عاملی برای خودکفایی تبدیل شدند. ایران امروز بیش از ۹۵ درصد داروهای موردنیاز خود را تولید میکند؛ درحالیکه پیش از انقلاب وابستگی دارویی کشور بیش از ۷۰ درصد بود. پیشرفت در فناوری نانو، صنایع دفاعی و ورود به باشگاه کشورهای دارای فناوری فضایی، نشاندهنده عبور از وابستگی علمی به توان بومی است.
در بخش کشاورزی و تولید داخلی نیز ایران از واردکننده عمده گندم به کشوری خودکفا تبدیل شده و در بسیاری از محصولات اساسی، بیش از ۹۰ درصد نیاز داخلی از داخل تأمین میشود. توسعه شبکه جادهای و ریلی کشور نیز نقش مهمی در اتصال مناطق محروم به چرخه اقتصاد ملی ایفا کرده است.
شاید مهمترین دستاورد جمهوری اسلامی، حفظ استقلال سیاسی در یکی از پرتنشترین مناطق جهان باشد؛ درحالیکه بسیاری کشورهای همسایه در این سالها تجربه اشغال نظامی، فروپاشی ساختار دولت و جنگهای داخلی را پشت سر گذاشتهاند.
البته این مسیر بدون چالش نبوده است. تورم، بیکاری جوانان و وابستگی به نفت همچنان از مسائل جدی اقتصاد ایران است. اما واقعیت تاریخی نشان میدهد جمهوری اسلامی در شرایطی بهمراتب دشوارتر از دوره پیش از انقلاب، توانسته در شاخصهای پایه انسانی پیشرفتی پایدار رقم بزند.
این تجربه گواه آن است که حتی در سایه تحریمها، سرمایهگذاری هدفمند در آموزش، سلامت و فناوری میتواند مسیر پیشرفت ملی را هموار کند.